Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων

Σάββατο 14 Ιουλίου 2012

«Τι να τα κάνω τα λεφτά»...

Tου Παντελη Μπουκαλα
Πέντε δισ. ευρώ (δηλαδή περίπου όσα χάνονται ετησίως λόγω της φοροαποφυγής και της φοροκλοπής) επέστρεψαν στις τράπεζες μετά τις εκλογές. Αλλα είκοσι μένουν καταχωνιασμένα σε θυρίδες ή κρυμμένα σε ψυγεία, σε εικονοστάσια, σε στρώματα, σε ειδικά ζωνάρια που οι ιδιοκτήτες τους τα φορούν ακόμα κι όταν κολυμπάνε. Και αρκετά περισσότερα εξακολουθούν να αερίζονται σε ξένους τόπους, ορεινούς όπως η Ελβετία ή νησιωτικούς όπως τα Καϊμάν. Από τη Λευκωσία πάντως πρέπει να έφυγαν αμέσως όσα ευρώ είχαν στείλει οι Αθηναίοι από αδελφική αλληλεγγύη προς τον κυπριακό λαό. Οταν είδαν ότι ακόμα και στη διαχείριση των οικονομικών είμαστε γνήσια αδέρφια, είπαν να φέρουν πίσω τις οικονομίες τους. Είναι ένα κομμάτι του αποθέματός μας τα «κινητικά» ευρώ. Χάρη σ’ αυτά η εξαθλίωση δεν είναι ακόμα μαζική, ενώ παραμένουν εν δράσει αρκετές ψευδαισθήσεις ευδαιμονίας, τουλάχιστον σε ορισμένες «πληθυσμιακές ζώνες». Διότι είναι πρόδηλο ότι δεν έχουν όλοι μερίδιο στο «λίπος». Εύκολο θα ήταν να αθροίσουμε τα λεφτά που επέστρεψαν, όσα παραμένουν σεντουκιασμένα και όσα ξενιτεύτηκαν και να διαιρέσουμε το σύνολό τους με τα δέκα εκατομμύρια για να βρούμε το κατά κεφαλήν «λιμνάζον» ή «αποθεματικό» χρήμα. Αλλά οι διαιρέσεις αυτού του είδους, που αναζητούν μέσους όρους, δεν είναι μόνο εύκολες. Είναι και ευφάνταστες. Διότι ο οικονομικός «μέσος όρος» έχει τόσο νόημα όσο κι ο «μέσος πολίτης». Με φαντάσματα έχουμε να κάνουμε και στις δύο περιπτώσεις, με στατιστικά κατασκευάσματα, βολικά αλλά ανύπαρκτα στην πραγματική ζωή. Αν αθροίσεις τα δισ. ενός βιομήχανου και τα ψίχουλα ενός συνταξιούχου και διαιρέσεις με το δύο για να βρεις τον «μέσο όρο», δεν έχεις βέβαια δύο πολύ πλούσιους ανθρώπους· εξακολουθείς να έχεις έναν ζάπλουτο κι έναν πάμπτωχο.


Πριν πάντως αναρωτηθούμε αν έχουμε όλοι ποσοστό στα ποσά που μπαινοβγαίνουν, θα ’πρεπε να εξετάσουμε τη.........νομιμότητα της απόκτησής τους. Βελόνα στ’ άχυρο; Ναι, μόνο που τη βελόνα την πετάει εκεί η ίδια η πολιτεία, για να διευκολυνθούν οι καθεστωτικοί ημέτεροι, αλλά και για να χαθούν μέσα στη γενικευμένη ανομία τα ίχνη του πολιτικού χρήματος. Το κόλπο της διάχυσης της διαφθοράς υπήρξε πάντοτε αποτελεσματικό: επιτρέπεις στα χαμηλότερα (κοινωνικά, κομματικά, οικονομικά) κλιμάκια να παραοικονομούν και να χτίζουν και διά της απατεωνίας την αυταπάτη της ευμάρειας, ώστε έτσι να συγχωρούν ή να παραβλέπουν το μεγάλο παιχνίδι στα ψηλά. Αυτή είναι άλλωστε η μοναδική εκδοχή όπου το «μαζί τα φάγαμε» έχει κάποιο νόημα.

Ενα επιπλέον ερώτημα: πόσο καλλιεργημένος και πόσο αυθόρμητος υπήρξε ο φόβος που οδήγησε στην εκροή κεφαλαίων; Η απάντηση δεν είναι δύσκολη. Αρκεί να θυμηθούμε πόσα δελτία των οχτώ και πόσα πρωτοσέλιδα δραχμοκινδυνολογούσαν ασύστολα χωρίς να έχει εγερθεί σχετικό ζήτημα. Για να κάνουν την τρίχα τριχιά και την εύλογη ανησυχία πανικό. Εναν πανικό πολιτικά κερδοφόρο για ορισμένους.
kathimerini.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Κυριακή 24 Ιουνίου 2012

Πτωχευμένες κυβερνήσεις...

Της Ζέζας Ζήκου
Κατά βάθος, οι λαοί γνωρίζουν ότι όλο αυτό που γίνεται είναι, κατά κάποιο τρόπο, ένα θέατρο, δυστυχώς, δε, του παραλόγου. Και περισσότερο από ποτέ ισχύει η ρήση του Τσόρτσιλ, που ήταν κάπως έτσι: Μπορείς να ξεγελάς λίγους για πολύ καιρό ή πολλούς για λίγο καιρό, αλλά όχι πολλούς για πολύ καιρό.

Στον πυρήνα της ελληνικής κρίσης βρίσκεται η ευρωπαϊκή κρίση. Κρίση ταυτότητας, κρίση συνείδησης, κρίση αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας, κρίση ηγεσίας και οράματος, κρίση από σύγκρουση συμφερόντων. Συγκρούονται τα έθνη–κράτη με τους «κεντρικούς σχεδιαστές» του σημερινού νεοφιλελεύθερου κόσμου των Βρυξελλών και του ΔΝΤ καθώς και με το χρηματοπιστωτικό κεφάλαιο, παγκοσμιοποιημένο, επιθετικό και αχαλίνωτο. Και οι ηγέτες των δημοκρατιών αποδεικνύονται υποδεέστεροι των περιστάσεων, αφιλοσόφητοι, ανιστόρητοι, αναίσθητοι, ανίσχυροι, υποτελείς σε προσωπικές δεσμεύσεις και νοητικά στερεότυπα.


Φαίνεται, επίσης, ότι είναι πεδίο δοκιμασίας για τη δημοκρατία και την πολιτική κουλτούρα, όχι μόνο της Ελλάδας, αλλά ολόκληρης της Ευρώπης. Η καταγραφόμενη δυσαρμονία μεταξύ κοινωνίας και πολιτικής τάξης, το έλλειμμα νομιμοποίησης, η αποτυχία των τεχνοκρατών, η κρίση αντιπροσώπευσης, η ανάδυση νέων επιθετικών εθνικισμών, η επέλαση των.........στερεοτύπων μίσους δεν αφορούν πια μόνο στην εξασθενημένη και πολλαπλώς βαλλόμενη Ελλάδα – αφορούν στο σύνολο της Ευρώπης.

Στη σημερινή Ευρώπη, που η δομή της κοινής εξουσίας έχει γίνει τόσο έμμεση και περίπλοκη και που οι πιο σημαντικές αποφάσεις λαμβάνονται πρακτικά ερήμην των λαών, δυστυχώς για τους αδύναμους της Ευρώπης η διάλυση της Ενωσης θα είναι καταστροφική. Ο καθένας θα γυρίσει στο νόμισμά του και η Γερμανία με τους «δορυφόρους» της θα δημιουργήσουν τη μικρή Ευρώπη, όπου θα κάνουν ό,τι θέλουν καταδυναστεύοντας τις άλλες φτωχές χώρες. Το τι θα συμβεί αν η Ελλάδα γυρίσει στη δραχμή, υποτιμημένη κατά 60% ή 80%, το καταλαβαίνει κανείς και μόνος του.

Κορυφαίοι οικονομολόγοι, όπως ο νομπελίστας Πολ Κρούγκμαν, εκτιμούν ότι, αν η Γερμανία παραμείνει αδιάλλακτη, τότε η δραχμή, το ισπανικό πέσο και η ιταλική λιρέτα μπορεί να αποδειχθούν αναπόφευκτη λύση. Πρέπει να την αποφύγουμε, γιατί η δραχμή θα είναι πολύ πικρή, αλλά δεν πρέπει να εθελοτυφλούμε πως είναι εύκολο αυτό απλώς και μόνο επειδή την έξοδο από την Ευρωζώνη την προβάλλουν ως φόβητρο οι πολιτικοί μας...

Η αύξουσα ενσωμάτωση και αλληλεξάρτηση των επιμέρους εθνικών οικονομιών στη νομισματική ένωση, η θεσμοποίηση δεσμευτικών υπερεθνικών κανόνων και κανονισμών όχι μόνο σε ευρωπαϊκή αλλά και σε υπερεθνική κλίμακα, η συνακόλουθη βαθμιαία αποψίλωση της εθνικής οικονομικής κυριαρχίας έχουν συρρικνώσει δραματικά την πολιτική ευχέρεια των κρατών να επιλέξουν εθνικές στρατηγικές εξόδου από την κρίση.

Και είναι ειρωνεία της Ιστορίας που τρεις χώρες, η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ισπανία, είχαν δει την ένταξή τους στην Ευρωπαϊκή Ενωση σαν ένα μέσον για να σταθεροποιήσουν τη δημοκρατία, ύστερα από κατάπτυστες δικτατορίες. Σήμερα τα κράτη κάνουν εκλογές, οι λαοί ψηφίζουν, οι αντιπρόσωποί τους ορκίζονται στη Βουλή. Ολο το τελετουργικό της δημοκρατίας τηρείται απαρέγκλιτα. Ομως, η επικράτεια εντός της οποίας μπορεί να υλοποιηθεί η δημοκρατία, το εθνικό κράτος, έχει αλωθεί από την υποταγή της εθνικής πολιτικής σε εταίρους δανειστές–δυνάστες. Πολύ περισσότερο όταν μία χώρα και οι κυβερνήσεις της έχει τεράστιο έλλειμμα οικονομικής διπλωματίας.
kathimerini.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Παρασκευή 8 Ιουνίου 2012

Αναπάντητα ερωτήματα

Του Μιχάλη Μητσού
Ας δούμε μια πρώτη σειρά ερωτημάτων. Πόσον πόνο μπορούν να δεχθούν οι χώρες που δέχονται ήδη πίεση από τα προγράμματα λιτότητας; Τι θα συμβεί αν μια χώρα εγκαταλείψει την ευρωζώνη; Υπάρχει περίπτωση να εξετάσει η Γερμανία το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει εκείνη την ευρωζώνη; Ποια είναι η μακροπρόθεσμη στρατηγική για την έξοδο από την κρίση;
Η απάντηση του Μάρτιν Βολφ των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», ο οποίος θέτει τα παραπάνω ερωτήματα στη χθεσινή του στήλη, είναι ενιαία και κοινή: Κανένας δεν ξέρει. Και όταν κανένας δεν ξέρει να απαντήσει στα στοιχειώδη ερωτήματα που απασχολούν τον καθένα, ο πανικός μπορεί να εκδηλωθεί ανά πάσα στιγμή. Ο έμπειρος αρθρογράφος παραδέχεται ότι μέχρι σήμερα δεν είχε πραγματικά κατανοήσει τους μηχανισμούς και τις διαδικασίες που οδήγησαν στη δεκαετία του '30. Τώρα ξέρει. Το μόνο που χρειάζεται είναι ένας συνδυασμός από εύθραυστες οικονομίες, ένα αρτηριοσκληρωτικό νομισματικό καθεστώς, έντονη συζήτηση για το τι πρέπει να γίνει, βαθιά πεποίθηση ότι το να υποφέρεις είναι καλό πράγμα και μια σειρά πολιτικών που πάσχουν από μυωπία, είναι ανίκανοι να συνεργαστούν και αντιδρούν πάντα καθυστερημένα.
Με άλλα λόγια, αυτό ακριβώς που έχουμε σήμερα. Αμφιβάλλει λοιπόν κανείς ότι ο πανικός, που οδηγεί μαθηματικά στην καταστροφή, μπορεί να είναι προϊόν ενός τυχαίου γεγονότος, ενός ατυχήματος, μιας παρεξήγησης;

Ας δούμε τώρα μια άλλη σειρά ερωτημάτων. Γιατί η.........Γερμανία αντιδρά τόσο πολύ σε οποιαδήποτε λύση; Γιατί επιμένει στη λιτότητα και τη δημοσιονομική πειθαρχία; Γιατί απαιτεί ακόμη και σήμερα την υποβολή ενός επίσημου αιτήματος από την ισπανική κυβέρνηση προκειμένου να συναινέσει στη σωτηρία των τραπεζών της; Αντίθετα με τα προηγούμενα, αυτά τα ερωτήματα επιδέχονται πολλές και διαφορετικές απαντήσεις. Μία απάντηση παραπέμπει στην ιστορία της Γερμανίας και στους φόβους της για τον υψηλό πληθωρισμό. Μία άλλη έχει σχέση με την προτεσταντική της θρησκεία και την έννοια της τιμωρίας. Κάποιοι λένε ότι οι Γερμανοί δεν θέλουν στην πραγματικότητα να σώσουν το ευρώ - ούτε όμως και να αναλάβουν την ευθύνη για την κατάρρευσή του. Υπάρχει όμως και ένα σημείο της γερμανικής επιχειρηματολογίας, ίσως το ουσιαστικότερο απ' όλα, που δεν το πολυσυζητάμε, αν δεν αρνούμαστε τελείως να το συζητήσουμε: ότι η από κοινού ανάληψη της ευθύνης για τα χρέη απαιτεί την εκχώρηση σημαντικών εθνικών εξουσιών για τον προϋπολογισμό, για το κοινωνικό κράτος, για τους φόρους. Είμαστε έτοιμοι - οι Ελληνες, οι Γάλλοι, οι Ισπανοί - για ένα τέτοιο βήμα; Ή ζητάμε ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και βοήθεια με τους δικούς μας όρους;
«Οι τύποι αυτοί έχουν κοινό νόμισμα, αλλά δεν έχουν κοινή δημοσιονομική πολιτική, ούτε κοινή κουλτούρα, ούτε κοινές εργασιακές πρακτικές», είπε προχθές ο δισεκατομμυριούχος επενδυτής Γουόρεν Μπάφετ στο Economic Club της Ουάσιγκτον. «Δεν γίνεται όμως οι Ευρωπαίοι να είναι μισοί σκλάβοι και μισοί ελεύθεροι». Αυτονόητα πράγματα, δηλαδή, τουλάχιστον για έναν Αμερικανό.
tanea.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Δευτέρα 23 Απριλίου 2012

Το ευρωσύστημα είναι έτοιμο να εκραγεί.

Του Ρούσου Βρανά 
Η ολλανδική... 
... κυβέρνηση είχε απαιτήσει την επιβολή σκληρής λιτότητας στην Ελλάδα και στις άλλες υπερχρεωμένες χώρες της ευρωζώνης. Τώρα, ανήμπορη μπροστά στα ολλανδικά ελλείμματα, αυτή η κυβέρνηση βυθίζεται σε κρίση. Ο ολλανδός Πρωθυπουργός βλέπει σύντομα πρόωρες εκλογές. Επειδή δεν μπορεί να αποσπάσει διακομματική συναίνεση για να επιβάλει λιτότητα στη χώρα του. (Η λιτότητα των άλλων είναι αλλιώς.) 
Το ευρωσύστημα... 
... είναι έτοιμο να εκραγεί, δήλωσε τις προάλλες στην Οικονομική Ακαδημία της Αυστρίας ο καθηγητής Χανς - Βέρνερ Σιν, επικεφαλής του γερμανικού ινστιτούτου IFO. Και προειδοποίησε πως αυτό το σύστημα διαιρεί τις χώρες σε μπλοκ αμοιβαία εχθρικών πιστωτών και οφειλετών - δηλαδή εντελώς αντίθετα από ό,τι ήταν ο υποτιθέμενος προορισμός του. Οι πιο εύθραυστες χώρες της ευρωζώνης διαπιστώνουν ότι έχουν περιέλθει σε μια τριτοκοσμική κατάσταση, σαν να είναι χρεωμένες σε ένα ξένο νόμισμα. Και ότι οποιαδήποτε προσπάθεια των δανειστών τους να τις αναγκάσουν να σεβαστούν ανεφάρμοστους κανόνες απλώς επιδεινώνει αυτή την κατάσταση. Αυτή η επιδείνωση εξωθεί την κοινή γνώμη σε.........ολοένα και πιο ριζοσπαστικές επιλογές. Το Σιν Φέιν του Τζέρι Ανταμς και του IRA έχει γίνει σήμερα πια το δεύτερο πιο δημοφιλές κόμμα σε ολόκληρη την Ιρλανδία, όπως πιστοποιεί μεγάλη δημοσκόπηση των «Τάιμς της Ιρλανδίας». Η άνοδός του οφείλεται στην πρωτοφανή φτώχεια στην οποία βύθισαν τον ιρλανδικό λαό οι κυβερνήσεις της λιτότητας. Και ίσως προεξοφλεί την έκβαση του δημοψηφίσματος της 31ης Μαΐου, όταν οι ιρλανδοί πολίτες θα κληθούν να επικυρώσουν ή να απορρίψουν την ευρωπαϊκή συνθήκη της αιώνιας λιτότητας. 
Τι θα αλλάξει... 
... μετά τις εκλογές που γίνονται για πρώτη φορά μετά την εκδήλωση της κρίσης της ευρωζώνης σε μια από τις δύο χώρες στις οποίες στηρίχτηκε το ευρωπαϊκό οικοδόμημα; Τι θα αλλάξει αν τελικά επικρατήσει ο Ολάντ ή ο Σαρκοζί; Η πορεία που ακολουθούν οι ευρωπαίοι ηγέτες μοιάζει απαράλλαχτη, καθώς οι υποσχέσεις που μοιράζουν προεκλογικά απομένουν κάθε φορά ανεκπλήρωτες. Δέσμιοι των κριτηρίων του Μάαστριχτ, δεν ελέγχουν τα δημόσια οικονομικά ούτε την επικράτεια των χωρών τους ούτε τα σύνορα, που σβήνονται και γράφονται όπως ορίζουν οι συνθήκες του Σένγκεν. Και δεν μπορούν να προτείνουν νόμους που αντίκειται στις ευρωπαϊκές οδηγίες, όσο και αν αυτοί κρίνονται επωφελείς για τη μεγάλη πλειονότητα των πολιτών των χωρών τους. 
Οι εκλογές... 
... που θα γίνονται στο εξής στην ευρωζώνη θα μοιάζουν με δημοψηφίσματα, προβλέπει ο Μαρτσέλο Φόα στην ιταλική εφημερίδα «Ιλ Τζορνάλε». Με δημοψηφίσματα υπέρ ή κατά μιας Ευρώπης που θα κυριαρχείται από τις εμμονές των ηγεμονικών χωρών της. Με δημοψηφίσματα υπέρ ή κατά μιας Ευρώπης που θα επιβάλλει θυσίες χωρίς να προσφέρει ελπίδες. Με δημοψηφίσματα όπου όλα τα διαφορετικά προεκλογικά προγράμματα θα ανάγονται τελικά σε αυτό το απλό ερώτημα: Αξίζει άραγε τον κόπο και τον πόνο να υποφέρουν τόσοι λαοί για μια τέτοια Ευρώπη; 
tanea.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Τρίτη 17 Απριλίου 2012

Θα νικήσει η απληστία ή η λογική;

Της ΤΑΣΟΥΛΑΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗ 
Δεν ξέρουμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα στον πλανήτη. Aν δεν κορυφωθούν αυτήν τη δεκαετία οι προσπάθειες για τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου, που συνεχίζουν να αυξάνονται, προειδοποιούν οι επιστήμονες, η παγκόσμια θερμοκρασία θα αυξηθεί έως και κατά έξι βαθμούς Κελσίου μέχρι το 2100. Πλησιάζουμε σε ένα σημείο που οι επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής -λιώσιμο των πάγων, καταστροφή των τροπικών δασών, μείωση της παραγωγής, μαζική μετανάστευση, εξάπλωση ασθενειών, λίγη τροφή, λίγο νερό, θάνατοι από φυσικές καταστροφές- θα είναι μη αναστρέψιμες. Η διεθνής κοινότητα θα πρέπει μέχρι το 2015 να υπογράψει μια νέα παγκόσμια συμφωνία, που θα αναγκάζει τους μεγάλους ρυπαντές, Κίνα, ΗΠΑ, να μειώσουν τις εκπομπές τους. Η Κίνα το 2011 εξέπεμψε 2,4 δισ. τόνους διοξειδίου του άνθρακα και οι ΗΠΑ 2 δισ. τόνους, προκαλώντας συνολικά περισσότερους από 30.000 θανάτους από μικροσωματίδια. Αλλά, όπως και αν εξελιχθούν τα πράγματα, οι επόμενες γενιές θα καταγράψουν για την εποχή μας άλλη μία συντριπτική, ίσως τη συντριπτικότερη, νίκη της απληστίας επί της λογικής. Η ανθρώπινη γνώση και εξέλιξη δεν κατάφεραν να επιβάλουν τα στοιχειώδη, ισοκατανεμημένη ευημερία και αειφορία. 
Η πιο πλουτοπαραγωγική περίοδος της ιστορίας, η εποχή των μεγαλύτερων υποσχέσεων και επιτεύξεων στην τεχνολογία και την υγεία, ο πολιτισμός που μελέτησε, αναβίωσε και αναμάσησε όλους τους προηγούμενους αποσπώντας από τον καθένα την πεμπτουσία του, δεν πήρε στα σοβαρά τα προβλήματα που δημιούργησε. Ραγδαία εκπτώχευση πληθυσμών και περιβαλλοντικά προβλήματα, που.......τορπιλίζουν όλο το μεγαλοφυές και εξεζητημένο, περίπλοκο και αντιφατικό σημερινό οικοδόμημα. Tα προβλήματα στάσης ζωής (σκληρότητα, εαυτουλισμός, σύγχυση, δύο μέτρα και δύο σταθμά ανάλογα με το αν το πρόβλημα είναι δικό μας ή των άλλων) δυναμιτίζουν την ελπίδα για μια γρήγορη νέα θετική αρχή. Tα κοινωνικά προβλήματα (ανεργία, αποκλεισμός, περιθωριοποίηση, κοινωνικές συγκρούσεις) απειλούν ό,τι έχει έως τώρα φτιαχτεί. 
Με ανησυχία συνειδητοποιεί κανείς ότι το να βρουν αύριο τα παιδιά και τα εγγόνια μας ένα καθαρό περιβάλλον, δεν είναι τελικώς μια εξαιρετικά δημοφιλής επιδίωξη. Πολλοί «μεγάλοι» την αποφεύγουν - δεν συνάδει με τα μέσα που έχουν να πλουτίζουν και να κυριαρχούν. Πολλοί «μικροί», απελπισμένοι, λιμοκτονούντες, παλεύουν να επιβιώσουν. Πολλοί «μικρομεσαίοι» έχουν πεισθεί ότι το λογικώς διανοείσθαι, έτσι όπως το ξεγυμνώνουν αιώνες τώρα όλοι οι σοφοί, οδηγεί μάλλον στην αποτυχία. Eνώ η ζαχαροζυμωμένη τομαριστική λογική του ρυπαίνειν, δωροδοκείν, φοροδιαφεύγειν, ακόμη και υπεξαιρείν, φέρνει, έστω και με προσωρινές ανασχέσεις και εμπόδια, την προσωπική βολή και επιτυχία. Δεν είναι μικρό κουσούρι, η χειμαρρώδης ιδιοτέλειά μας, ο καραγκιοζομπερντές της εθελοτυφλίας μας. Είναι βαριές αναπηρίες, που δεν αφήνουν χώρο για στοχασμό επί του στοιχειώδους. Για την αναγκαία στροφή σε μια νέα ιστορική διαδρομή.
 kathimerini.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Κυριακή 8 Απριλίου 2012

Ο φόβος του μέλλοντος, η φενάκη της προόδου

Tου Nικου Γ. Ξυδακη
H απόγνωση, και οι αυτοκτονίες απεγνωσμένων ανθρώπων λόγω κρίσης, δεν είναι ελληνική ιδιαιτερότητα. Ούτε η κρίση είναι αποκλειστικά ελληνική, οφειλόμενη σε γονίδια οκνηρών και διεφθαρμένων ιθαγενών. Η κρίση, και η απόγνωση που γεννά, πλήττει τον ευρωπαϊκό Νότο, την περιφέρεια της Ε.Ε. και πλησιάζει απειλητική και προς τις κραταιές χώρες του Βορρά και του πυρήνα. Η κρίση που άρχισε το 2008 είναι πλανητικής κλίμακας, πλήττει μικρές χώρες και χώρες–μέλη του G7, κλονίζει τη συνοχή των κοινωνιών, δοκιμάζει τους δημοκρατικούς θεσμούς, σαρώνει τα στερεότυπα πολιτικής διαχείρισης και τις εύκολες οικονομικές συνταγές.


Ο αναμφίβολα διεθνής χαρακτήρας της κρίσης, εντούτοις, δεν απαλύνει τον πόνο, παρότι καταρρίπτει την καθολική ενοχοποίηση των Ελλήνων, που προπαγανδίζουν κακόβουλα οι βασικοί ένοχοι. Διότι ο πόνος των πληττόμενων μικρομεσαίων Ευρωπαίων δεν προέρχεται μόνο από την απομείωση των εισοδημάτων και των υλικών απολαβών, αλλά και από τη συρρίκνωση του κοινωνικού κράτους, την περιστολή του δημόσιου χώρου και, κυρίως, διότι οι άνθρωποι φοβούνται πλέον το μέλλον. Οχι μόνο αδυνατούν να ζήσουν αξιοπρεπώς στο παρόν, αλλά, πολύ χειρότερα, δεν μπορούν πια να φανταστούν τη ζωή τους στο ορατό μέλλον. Η κρίση υπονομεύει ή και κονιορτοποιεί όλα όσα ήξεραν και όλα όσα σχεδίαζαν. Οι άνθρωποι αδυνατούν να σχεδιάσουν και αδυνατούν να νοηματοδοτήσουν τις ζωές τους, διότι πολλές από τις.......έννοιες και τα αυτονόητα του «ομαλού» παρελθόντος σωριάζονται τώρα σε ερείπια.

Ενα από τα ακλόνητα αυτονόητα που τροφοδότησαν τη μακρά μεταπολεμική περίοδο ειρήνης και ευημερίας στον δυτικό κόσμο ήταν η πίστη στην αιωνία πρόοδο. Βοηθούμενη από μηχανισμούς κατανομής πλούτου και ανοικοδόμησης, όπως η συμφωνία του Μπρέτον Γουντς και το σχέδιο Μάρσαλ, από την αποφυγή των σφαλμάτων του Μεσοπολέμου, από τη συνεχιζόμενη μεταφορά πόρων από τον Τρίτο Κόσμο ακόμη και μετά την πτώση της αποικιοκρατίας, αλλά και από την ιδιόμορφη γεωπολιτική ισορροπία που πρόσφερε το ψυχροπολεμικό δίπολο, η παλαιά δοξασία του Διαφωτισμού, η αιωνία ειρήνη και η διαρκής πρόοδος, έγινε κυρίαρχο δόγμα. Δικαιολογημένα. Οι Ευρωπαίοι προπάντων δεν ήθελαν καν να σκέφτονται ότι θα ξαναζούσαν τη φρίκη δύο γενικευμένων πολέμων και ενός διεθνούς κραχ μέσα σε ελάχιστες δεκαετίες. Οι πολιτικοί ηγέτες υποσχέθηκαν τη Μεγάλη Κοινωνία και τη Διαρκή Ευημερία, τη σχεδίασαν, την εφάρμοσαν, και οι λαοί άνθησαν μέσα σε αυτόν τον ορίζοντα προσδοκιών της Χρυσής Τριακονταετίας 1945–75 των baby boomers, που ήταν τόσο λαμπερή, ώστε διά της αδρανείας κατρακύλησε μία–δύο δεκαετίες ακόμη.

Αυτός ο χρυσός ορίζοντας θάμπωσε προς το τέλος του 20ού αιώνα, με τη λήξη του διπολικού κόσμου και τον βαθύ καίτοι δυσδιάκριτο μετασχηματισμό της οικονομικής δραστηριότητας στις δυτικές χώρες: η Δύση σταδιακά εγκατέλειπε την παραγωγή και παραλλήλως τα δημοκρατικά κράτη εκχωρούσαν μεγάλα μέρη της εξουσίας τους στις λεγόμενες αγορές, στη γιγαντωμένη χρηματοπιστωτική βιομηχανία. Η ευημερία ήταν η πρώτη που επλήγη, ως καθολικό και αναφαίρετο δικαίωμα των υπερδιογκωμένων μεσοστρωμάτων. Μαζί της επλήγη η έννοια της αδιατάρακτης ασφάλειας και, βαθύτερα παρότι λιγότερο εμφανώς, η έννοια της προόδου.

Η κρίση του 2008 πυροδοτήθηκε από το τοξικό χρήμα των χρηματοπιστωτικών οργανισμών, αλλά τις φούσκες τροφοδοτούσε, εκτός από την απληστία, και η αφροσύνη, η τυφλή πίστη, ο φενακισμός: ότι η οικονομική σφαίρα μπορεί να διαστέλλεται αενάως, ότι οι φυσικοί πόροι είναι πρακτικά ανεξάντλητοι, και πάντως απολύτως εμπορεύσιμοι, ότι η τεχνολογία μπορεί να θεραπεύσει μη αναστρέψιμες βλάβες στα οικοσυστήματα, ότι ο πλανήτης αντέχει τη δημογραφική έκρηξη και ότι οι χώρες BRICS δεν θα γεννήσουν δισεκατομμύρια καταναλωτών.

Η οδυνηρή πτώση αυτό πρέπει να διδάξει τώρα εμάς τους Ελληνες του μεταπολεμικού θαύματος: ότι η πρόοδος δεν είναι αδιάκοπη και γραμμική, ες αεί και επ’ άπειρον, πρώτον. Και, δεύτερον, ότι η ευημερία δεν μπορεί να ταυτίζεται με αυτή την τυφλή πρόοδο έναντι παντός τιμήματος, δεν μπορεί να ταυτίζεται με την τυφλή κατανάλωση, τη συσσώρευση, την υποδούλωση σε έξυπνα γκάτζετ, την κατασπατάληση φυσικών πόρων. Η δημοκρατία δεν μπορεί να ταυτίζεται με την ιδιωτική χλιδή και τη δημόσια πενία, με τις πολυτελείς μεζονέτες και τα εξαθλιωμένα δημόσια νοσοκομεία και σχολεία.

Ο φόβος ενώπιον του μέλλοντος νικιέται με ανανοηματοδότησή του. Και με άλλη προσέγγιση του βίου. Πραγματική φτώχεια είναι η ετερονομία, η αναξιοπρέπεια και η ανελευθερία, όχι η ολιγαρκής οικονόμηση του βίου εν ελευθερία και δικαιοσύνη.
kathimerini.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Σάββατο 7 Απριλίου 2012

Οικογενειακή αλληλεγγύη

Του Ρούσσου Βρανά
Τα αφεντικά...
... κάποτε μαστίγωναν τους εργάτες τους για να τους αναγκάσουν να δουλέψουν παραπάνω. Σήμερα, τους μαστιγώνουν για να μη δουλέψουν, επειδή από την αργία τους και την ανεργία τους τα αφεντικά τους κερδίζουν περισσότερα από όσα θα κέρδιζαν από τη δουλειά τους. Δεν υπάρχει εγγυημένη δουλειά για κανέναν.
Καθένας...

... όμως είναι αυτό που κάνει. Δύσκολα τολμάει να ρωτήσει κανείς σήμερα έναν νέο τι δουλειά κάνει. Επειδή, όταν είναι άνεργος, νιώθει σαν να μην είναι τίποτα. Και θα ήταν ίσως πράγματι ένα τίποτα, αν δεν υπήρχε η αγκαλιά της παραδοσιακής οικογένειας. Ομως, όσο περισσότερο εκποιείται το κοινωνικό κράτος τόσο με περισσότερα βάρη φορτώνεται η οικογένεια. Τι να πρωτοκάνει με τη φροντίδα των γέρων και των παιδιών; Αν την αναλάβουν οι γονείς, αυτό αποβαίνει εις βάρος του εισοδήματός τους. Οσο περισσότερο αφοσιώνονται σε αυτήν τόσο γίνονται φτωχότεροι. Το σύστημα στο οποίο ζούμε δεν ανταγωνίζεται μόνο τον εαυτό του (ο ένας καπιταλιστής τον άλλο) αλλά και την ίδια την οικογένεια όπως την ξέραμε μέχρι σήμερα. Πριν από μερικά χρόνια η Αρλι Ράσελ Χόχτσαϊλντ, καθηγήτρια Κοινωνιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας (Μπέρκλεϊ), διαπίστωνε «την εξασθένηση των θεσμών της οικογένειας και της Εκκλησίας, τον μαρασμό των τοπικών κοινωνιών, την παρακμή όλων όσοι παραδοσιακά αποτελούσαν ασπίδα που προστάτευε από τις πιο δηλητηριώδεις πλευρές του καπιταλισμού». Πολιορκημένοι στη δουλειά και στο......σπίτι, οι άνθρωποι σήμερα δυσκολεύονται να αντέξουν στις πιέσεις ενός συστήματος που τους προτρέπει να βλέπουν τη φροντίδα της οικογένειας σαν κόστος.
Δύο χρόνια...
... προτού ξεσπάσει η οικονομική κρίση, ο αμερικανός κοινωνιολόγος Ρίτσαρντ Σένετ έλεγε σε διάλεξή του στη Νέα Υόρκη: «Οι εξεγερμένοι των νεανικών μου χρόνων, στη δεκαετία του 1960, πίστευαν ότι με το γκρέμισμα των θεσμών θα μπορούσαν να φτιάξουν κοινότητες. Εκείνη η βεβαιότητα δεν έγινε πραγματικότητα. Οι χώροι όπου εργάζονται σήμερα μοιάζουν με σιδηροδρομικούς σταθμούς, η οικογενειακή ζωή έχει χάσει τον προσανατολισμό της εξαιτίας των απαιτήσεων της εργασίας και η μετανάστευση είναι η εικόνα της νέας παγκόσμιας εποχής: η συνεχής μετακίνηση και όχι η εγκατάσταση». Γι' αυτό ακριβώς ο Ρίτσαρντ Σένετ έχει σε μεγάλη εκτίμηση την παραδοσιακή μεσογειακή οικογένεια με τους στενούς δεσμούς της, όπως εξηγούσε τις προάλλες σε συνέντευξή του στην εφημερίδα «Στάμπα», με την ευκαιρία της ιταλικής έκδοσης του πιο πρόσφατου βιβλίου του «Μαζί».
Δεν βλέπει...
... σαν «μαμμόθρεφτα» τους νέους που εξακολουθούν να μένουν με τους γονείς ακόμη και μετά την ενηλικίωσή τους, σαν θλιβερά φρούτα μιας κοινωνίας που βρίσκεται σε ακινησία, αλλά σαν στοιχεία ενός πολιτισμού πολύ πιο αλληλέγγυου από όσο ο αγγλοσαξονικός. «Στη Βρετανία, να ζει κανείς μέχρι τα τριάντα με την οικογένειά του θεωρείται αποτυχία», λέει ο Ρίτσαρντ Σένετ. «Και έτσι το αισθάνονται εκεί οι νέοι. Ομως αυτό δεν είναι αλήθεια, όπως δείχνει η ιταλική εμπειρία της οικογενειακής αλληλεγγύης, που σήμερα αντιστέκεται πεισματικά και αποτελεσματικά στην κρίση».
tanea.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Πέμπτη 5 Απριλίου 2012

Οταν βρυχάται η ελληνική τίγρη

Του Μιχάλη Μητσού
Ο Γκίντεον Ράχμαν, ο γοητευτικότερος αρθρογράφος των «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», αποκαλεί αυτή την ομάδα «τάση Μπούντεσμπανκ». Είναι οι γερμανοί οικονομολόγοι που είχαν από την αρχή σοβαρές επιφυλάξεις για το ευρώ, αισθάνονται δικαιωμένοι από τη σημερινή κρίση και κατά συνέπεια νιώθουν ελεύθεροι να υποστηρίξουν με μεγαλύτερη θέρμη τα καταστροφολογικά τους σενάρια. Το τελευταίο απ' αυτά υποστηρίζει ότι η Ελλάδα θα αναγκαστεί να αποχωρήσει από το ευρώ μέσα στους ερχόμενους μήνες. Την αφορμή θα τη δώσουν οι εκλογές και η ακυβερνησία που θα ακολουθήσει. Μια ωραία πρωία, λοιπόν, θα ξυπνήσουμε και θα πληροφορηθούμε ότι η υπηρεσιακή κυβέρνηση κήρυξε τη συγκεκριμένη ημέρα υποχρεωτική αργία. Οι τράπεζες θα παραμείνουν κλειστές. Και όλα τα χαρτονομίσματα σε ευρώ που βρίσκονται σ' αυτές θα σφραγιστούν προκειμένου να μετατραπούν σε δραχμές.

Δεν γνωρίζουμε αν κάτι τέτοιο είναι πρακτικά εφικτό. Δεν μπορούμε επίσης να πιστέψουμε ότι θα υπάρξει ελληνική κυβέρνηση που θα διαπράξει ένα τέτοιο έγκλημα. Επειδή όμως η μετεκλογική ακυβερνησία είναι πράγματι κάτι παραπάνω από πιθανή, κι επειδή πράγματι μπορεί να δώσει τροφή στην αχαλίνωτη φαντασία διαφόρων καλοθελητών, θα ακολουθήσουμε τον επικεφαλής οικονομολόγο της HSBC, τον Στίβεν Κινγκ, σε ένα άλλο φουτουριστικό παραμύθι. Ενα παραμύθι που αρχίζει στα τέλη του 2015, με την «ελληνική τίγρη» να.........βρυχάται και πάλι (!) και τους Γερμανούς να αναρωτιούνται πώς στο καλό τα έκαναν όλα λάθος.
Την επομένη της αποχώρησης της Ελλάδας από την ευρωζώνη και την Ευρωπαϊκή Ενωση, γράφει ο Κινγκ στους «Τάιμς», η κατάσταση ήταν βέβαια τραγική. Μετά την επιβολή ελέγχων στα κεφάλαια και το συνάλλαγμα, όμως, η οικονομική κατάρρευση σταμάτησε. Και η υποτίμηση του νομίσματος κατά 50% κατέστησε την Ελλάδα μαγνήτη για τους ξένους επενδυτές, κυρίως Ρώσους και Κινέζους. Η ανεργία άρχισε να μειώνεται. Οι Ισπανοί και οι Ιταλοί, που βασανίζονταν για τέταρτη συνεχόμενη χρονιά από την ύφεση, άρχισαν να σκέφτονται κι αυτοί μήπως θα ήταν καλή ιδέα να φύγουν από το ευρώ. Αντιμέτωπη με την προοπτική να διαλυθεί η ευρωζώνη, και να υπάρξουν σοβαρές επιπτώσεις για τη γερμανική βιομηχανία, η Ανγκελα Μέρκελ (ναι, είναι ακόμη Καγκελάριος!) κατάλαβε επιτέλους ότι η επιμονή της στη λιτότητα ήταν λάθος. Ηθελε να τιμωρήσει την Ελλάδα και κατέληξε να αυτοπυροβοληθεί.
Αν το παραμύθι αυτό λειτουργήσει διδακτικά προς την κατεύθυνση της Γερμανίας, αν δηλαδή πειστεί το Βερολίνο (με τη βοήθεια και του Προέδρου Ολάντ) ότι είναι προς το δικό του συμφέρον να αλλάξει ρότα, θα είναι πράγματι χρήσιμο. Αν μας δημιουργήσει όμως την ψευδαίσθηση ότι η αποχώρησή μας από το ευρώ, ύστερα από μερικά προβληματάκια, θα μας μεταμορφώσει σε «τίγρη της Ευρώπης», τότε είναι για γέλια - ή για κλάματα. Τα σενάρια του εντεκάχρονου Ολλανδού που έλαβε μέρος στον διαγωνισμό Οικονομίας του βρετανού λόρδου είναι χίλιες φορές πιο πιστευτά.
tanea.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Τρίτη 3 Απριλίου 2012

Στο έλεος των αγορών και των τυχοδιωκτών

Του Ρούσου Βρανά
Μια χώρα...
... όπου η ανεργία έχει ξεπεράσει κάθε προηγούμενο, όπου η ύφεση έχει χτυπήσει σκληρά, όπου η τραπεζική κερδοσκοπία ξετίναξε όσους θέλησαν να αγοράσουν σπίτι με δανεικά, δεν τη λέει κανείς παράδεισο. Είναι μια χώρα που φλέγεται από τη λιτότητα. Ομως δεν πειράζει. Μέσα σε αυτή την κόλαση, η κυβέρνησή της υπόσχεται στους πολίτες της έναν τεχνητό παράδεισο.
Η κυβέρνηση...

... της Ισπανίας, σε συνεργασία με τον αμερικανό μεγιστάνα των καζίνων Σέλντον Αντελσον, σχεδιάζει να δημιουργήσει στη χώρα μια «ζώνη του τζόγου» - ένα Euro Vegas - όμοια με εκείνες που υπάρχουν στη Νεβάδα, στη Σιγκαπούρη και στο Μακάο, με 6 καζίνα, 18.000 «κουλοχέρηδες», 3 γήπεδα γκολφ, θέατρα, σινεμά, ξενοδοχεία, εμπορικά κέντρα. Θα είναι μια επένδυση 15 δισ. ευρώ που θα δημιουργήσει 260.000 θέσεις εργασίας, υπόσχεται ο Σέλντον Αντελσον, ένας από τους πλουσιότερους ανθρώπους του κόσμου, που η αυτοκρατορία του βρίσκεται στο Λας Βέγκας. Και η Μαδρίτη και η Βαρκελώνη διαγκωνίζονται ποια θα τον κερδίσει, κάνοντας τις περισσότερες υποχωρήσεις στις απαιτήσεις του. Η εφημερίδα «Ελ Παΐς» δίνει ένα δείγμα αυτών των απαιτήσεων που ο αμερικανός επενδυτής διατύπωσε προς τις ισπανικές Αρχές: εξαίρεση από τον ΦΠΑ, από τη φορολόγηση του τζόγου και από............τις ασφαλιστικές εισφορές, μεταρρύθμιση του εργατικού δικαίου, ειδικό νομικό καθεστώς για μία τριακονταετία, ευρωπαϊκή επιδότηση, δωρεά γαιών, άρση απαγόρευσης των τυχερών παιχνιδιών για ανηλίκους, άρση απαγόρευσης του καπνίσματος. Μια ζώνη δηλαδή εκτός και υπεράνω του νόμου, που δείχνει πόσο ταπεινωτικά τα ευρωπαϊκά κράτη έχουν σήμερα πια αφεθεί στο έλεος των αγορών και των τυχοδιωκτών.

Το ξεγύμνωμα...
... αυτό γίνεται για να ευνοηθεί μια δραστηριότητα, ο τζόγος, η οποία δεν προσφέρει καμία προστιθέμενη αξία στην κοινωνία, ένα Λας Βέγκας αντί, ας πούμε, για μια ευρωπαϊκή Σίλικον Βάλεϊ που θα μπορούσε να προσελκύει ερευνητές και επιστήμονες από όλο τον κόσμο. Οταν ένα σύστημα βουλιάζει, του είναι πάντα χρήσιμο να αποστρέφει την προσοχή των πολιτών από τη σοβαρότητα της κατάστασης, έστω και με ένα σύγχρονο Circus maximus που οδηγεί σε έναν κόσμο απατηλό και απομακρυσμένο από την πραγματικότητα, όπως ακριβώς στα χρόνια της παρακμής της ρωμαϊκής αυτοκρατορίας.
Το ισπανικό...
... προηγούμενο θα μπορούσαν να μιμηθούν και άλλες περιφερειακές ευρωπαϊκές χώρες που χειμάζονται από την κρίση. Ισως δεν απέχει πολύ η μέρα που στην επικράτεια ενός κράτους - μέλους της Ευρωπαϊκής Ενωσης θα οριστεί μια «ελεύθερη ζώνη» όπου επιχειρήσεις όπως η κινεζική Φόξκον θα εγκαθιστούν τα εργοστάσιά τους επιβάλλοντας στην κυβέρνηση αυτού του κράτους όρους σαν και αυτούς: «Δεν πληρώνουμε φόρους, εμείς θα γράφουμε τους νόμους και θα τηρούμε την τάξη σύμφωνα με τα κριτήρια που εμείς θα θεσπίζουμε στο εσωτερικό της ζώνης. Να είστε ευχαριστημένοι που εξασφαλίζουμε δουλειά στους πολίτες σας και να ξέρετε πως θα εξακολουθήσουμε να το κάνουμε πάντα με τους δικούς μας όρους».
tanea.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Τρίτη 27 Μαρτίου 2012

Χωρίς οικογένεια...

Του Ρούσου Βραννά
Χωρίς οικογένεια...
... οι «χήρες του χρέους» μεγαλώνουν τα παιδιά τους στην Ιρλανδία ενώ οι σύζυγοί τους ξαναπαίρνουν τους δρόμους της ξενιτιάς.
Την περασμένη...

... χρονιά, 76.300 Ιρλανδοί έγιναν μετανάστες. Περίπου 209 την ημέρα. Περίπου 9 την ώρα. Ενας κάθε επτά λεπτά. Οι άνθρωποι που φεύγουν είναι νέοι και μορφωμένοι. Μια τρομερή αιμορραγία για τη χώρα. Τους τελευταίους μήνες όμως παρατηρείται κάτι πρωτόγνωρο. Η μετανάστευση δεν περιορίζεται πια στους νέους. Ξεπερνάει τα συνηθισμένα ηλικιακά όρια και αγγίζει όλο και πιο πολύ τους μεσόκοπους. Σαραντάρηδες που πριν ξεσπάσει η οικονομική κρίση είχαν επιστρέψει στην πατρίδα τους για να ξαναφτιάξουν τη ζωή τους, αναγκάζονται σήμερα να ξαναπάρουν τους δρόμους της ξενιτιάς. Είναι οι «υπόδουλοι του χρέους», όπως τους χαρακτηρίζει η ιρλανδική εφημερίδα «Ιντιπέντεντ», μεσήλικοι που δουλεύουν στα ξένα για να μπορούν να ξεπληρώνουν τα στεγαστικά δάνεια που τους βαρύνουν στην πατρίδα τους. Είναι πατεράδες που έχουν παιδιά τα οποία πηγαίνουν ακόμη στο σχολείο, που ξεπληρώνουν στεγαστικά δάνεια για σπίτια τα οποία χάνουν συνεχώς την αξία τους και που έχουν χάσει τη δουλειά τους. Οπως οι πρόγονοί τους στη........διάρκεια της βιομηχανικής επανάστασης, ακολουθούν και αυτοί τον ίδιο δρόμο: τον δρόμο που οδηγεί στην Αγγλία.

Τα σπιτικά...
... γίνονται κομμάτια, καθώς μάνα και παιδιά δεν βλέπουν τον πατέρα παρά μονάχα τα Σαββατοκύριακα. Στην αντικρινή χώρα, ο πατέρας είναι αναγκασμένος να δουλεύει ατέλειωτες ώρες για να βάζει στην άκρη τεράστια ποσά για το στεγαστικό δάνειο. Δεν τον συμφέρει να πουλήσει το σπίτι επειδή έχει χάσει την αξία του. Ετσι το κρατάει, με την αόριστη ελπίδα πως κάποτε στο μέλλον θα πιάσει την τιμή που θα του επιτρέψει να εξοφλήσει το χρέος του. Η κυρά του είναι ο νέος τύπος της ιρλανδής συζύγου. Είναι η «χήρα του χρέους». Βλέπει τον σύζυγό της τόσο σπάνια, που νιώθει σαν να ζει σε μια μονογονεϊκή οικογένεια. Και όταν τον βλέπει, είναι τόση η κούραση από τη φροντίδα των παιδιών και τη δουλειά που η λαχτάρα τους γρήγορα σβήνει μπροστά στην αναμμένη τηλεόραση. Συνήθως, μια γυναίκα εγκατέλειπε την καριέρα της για να κάνει παιδιά μόλις έκλεινε τα τριάντα και επέστρεφε κατόπιν στη δουλειά. Με την κρίση και την ύφεση, δεν υπάρχει πια αυτή η δυνατότητα. Η ανατροφή των παιδιών παραμένει απαιτητική, τα έξοδα πολλά αλλά η ανεργία είναι μεγάλη.
Οι «χήρες...
... του χρέους» όπως και οι σύζυγοί τους άξιζαν άραγε μια καλύτερη και πιο φυσιολογική οικογενειακή ζωή για να μπορέσουν να αναθρέψουν σωστά τα παιδιά τους; Ή μήπως είναι άξιοι της τύχης τους και των επιλογών τους; «Αν όμως ήταν έτσι, τότε η ιρλανδική κοινωνία και το ιρλανδικό κράτος θα είχαν γράψει διαφορετικά τους κανόνες τους» γράφει ο Ντέιβιντ Μακουίλιαμς στη ιρλανδική «Ιντιπέντεντ». «Κανένα ιρλανδικό Σύνταγμα δεν έβαλε ποτέ τα συμφέροντα των δανειστών και των τραπεζιτών πάνω από την ιρλανδική οικογένεια».
tanea.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Κυριακή 18 Μαρτίου 2012

Καταναλωτικός ακτιβισμός ή καταναλωτική συνείδηση;

του Δήμου Χλωπτσιούδη
Οι δημοσιογράφοι βρήκαν γρήγορα τον τίτλο της προσπάθειας: «κίνημα της πατάτας». Αυτό που ξεκίνησε σαν προσπάθεια αλληλεγγύης, με κοινά συμφέροντα και για τις δύο πλευρές, μετατράπηκε σε κίνημα. Γιατί όμως χρειάστηκε μια δράση ακτιβιστική για να φτάσουμε σε κίνημα;

Πολλοί λίγοι, πίσω από τον ακτιβισμό, είδαν ένα βασικό στοιχείο το οποίο, μαζί με την κυβερνητική αδράνεια δεκαετιών, έφερε τα νοικοκυριά σε τέτοιο τέλμα: την απουσία καταναλωτικής συνείδησης και κινήματος. Το ζήτημα δεν είναι όμως να ενισχυθεί απλώς το συγκεκριμένο κίνημα. Στόχος κάθε ενεργού πολίτη πρέπει να τεθεί η ανάπτυξη καταναλωτικής συνείδησης, να μετεξελιχθεί σε πραγματικό καταναλωτικό κίνημα, που θα αφορά όλα τα αγαθά.


Οι Έλληνες, σε συνθήκες υπερκατανάλωσης, δεν κατάφεραν να αναπτύξουν καταναλωτική συνείδηση. Και η Πολιτεία έκανε ό,τι μπορούσε προκειμένου να εμποδίσει την ανάπτυξή της. Από νωρίς ακόμα το καταναλωτικό κίνημα γραφειοκρατικοποιήθηκε και, πριν ακόμα δράσει, επιβλήθηκε «από τα πάνω» μια λαϊκίστικης έμπνευσης Γενική Γραμματεία, ενώ σύντομα την προστασία των καταναλωτών ανέλαβαν –με τρόπο πατερναλιστικό– οι δημοσιογράφοι. Ουσιαστικά, η ελληνική Πολιτεία, στο όνομα των ελεύθερων αγορών και.......του ανταγωνισμού, αντιπάλευε κάθε σοβαρή προσπάθεια καταναλωτικής δράσης έχοντας, φυσικά, δίπλα και την πλειονότητα των μίντια που θα έχαναν διαφημίσεις.Η γνωστή μαρξιστική θέση για τις αλυσίδες των εργατών έχει γίνει σήμερα ρομαντική. Οι εργαζόμενοι σήμερα δεν είναι απλώς μηχανές παραγωγής. Πρωτίστως είναι καταναλωτές αγαθών. Διατρέχουν ανά πάσα στιγμή τον κίνδυνο να χάσουν όχι μόνο τις αλυσίδες τους, αλλά και την ίδια τη δυνατότητα να αγοράζουν και να αισθάνονται μέλη μιας κοινότητας. Και σήμερα, για τον μισό και πλέον πληθυσμό της χώρας, τούτα δεν είναι αποτελούν απλά κίνδυνο, αλλά βίωμα. Οι φιλελεύθερες ελπίδες των ίσων ευκαιριών έχουν πια εξανεμιστεί μπροστά στην πίεση της εσωτερικής υποτίμησης, των μισθολογικών μειώσεων, των ανατιμήσεων και της αυξανόμενης φτώχειας, δυσχεραίνοντας την ήδη βεβαρημένη οικονομική κατάσταση των ασθενέστερων κοινωνικών στρωμάτων. Σε μια εποχή που οι «δημοκρατικοί» υπερασπιστές των δανειστών και των Μνημονίων θεοποιούν τη μεταμοντέρνα εκδοχή της «αγοράς» και της κατανάλωσης, το καταναλωτικό κίνημα αποκτά ολοένα και πιο ταξικά χαρακτηριστικά.

Και οι δράσεις για ανάπτυξη καταναλωτικής συνείδησης είναι αμιγώς πολιτικές. Τη στιγμή που εκατομμύρια Ελλήνων ζουν κάτω από όριο της φτώχειας, οι καταναλωτικές δράσεις αποκτούν βαθύτατα πολιτικά χαρακτηριστικά. Συμβάλλουν στην ανάπτυξη ταξικής αλληλεγγύης απέναντι στη νεοφιλελεύθερη επέλαση των «αγορών». Με ρεαλισμό στοχεύουν άμεσα στην ανακούφιση των πολιτών (ειδικά των ευπαθών ομάδων) και προβάλλουν μια άλλη οπτική: εκείνη της διεκδίκησης. Μπορεί να μην καταπολεμείται ο καπιταλισμός στη βάση του όπως απαιτεί το ΚΚΕ, αλλά μετατρέπει τους καταναλωτές από άτομα σε συλλογικότητες που διεκδικούν και πιέζουν για βελτίωση αγαθών και μειώσεις τιμών.

Ας μην λησμονούμε πως οι «αγορές» αποτρέπουν κάθε συλλογική δράση. Και αν οι καταναλωτές ομιλούν τη γλώσσα του «εγώ», το καταναλωτικό κίνημα μπορεί να διδάσκει την κοινή γλώσσα του «εμείς».

Η πάλη για την εδραίωση ενός κινήματος καταναλωτικού συνιστά πια αναγκαιότητα. Ήδη οι συνεταιριστικές αγορές σε πολλές πόλεις και το κίνημα της πατάτας έδειξαν ότι υπάρχουν πολίτες που μπορούν να στηρίξουν τέτοιες προσπάθειες. Σύντομα το θέμα θα φύγει από την επικαιρότητα και θα πάψει να προβάλλεται από τα ΜΜΕ, όπως έγινε με τις συνεταιριστικές αγορές στον Βόλο και αλλού. Η συγκρότηση καταναλωτικού κινήματος είναι πια μονόδρομος και έχει άμεση ανάγκη από τέτοιες ακτιβιστικές δράσεις.

Ο Δήμος Χλωπτσιούδης είναι φιλόλογος-ιστορικός και διατηρεί το μπλογκ Ο δείμος του πολίτη (http://chldimos.blogspot.com)
enthemata.wordpress.com
Διαβάστε περισσότερα...

Παρασκευή 16 Μαρτίου 2012

Τέσσερις αλήθειες για την Ευρώπη

Του Μιχάλη Μητσού
Στο κλασικό του έργο «Ο σιδηρούς νόμος της Ολιγαρχίας», που εκδόθηκε το 1911, ο γερμανός κοινωνιολόγος Ρόμπερτ Μίκελς σημείωνε ότι με τον τρόπο που είναι οργανωμένα τα πολιτικά κόμματα, και ασχολούνται με την επιβίωση του μηχανισμού τους, μετατρέπονται αναπόφευκτα σε κλειστές ομάδες και υποκύπτουν στη διαφθορά. Το μόνο που τους ενδιαφέρει είναι να διαιωνίζουν και να επεκτείνουν την εξουσία τους, άρα να πολεμούν οποιοδήποτε όραμα απειλεί αυτή την εξουσία. Γίνονται με τον τρόπο αυτό υπερασπιστές της παλιάς τάξης, την οποία ο Μακιαβέλλι θεωρούσε μοιραίο εμπόδιο για την αλλαγή. Ακόμα και τα μυαλά στενεύουν, ζαρώνουν, αχρηστεύονται.


Τα παραπάνω θυμίζει η Μπάρμπαρα Σπινέλλι στη Ρεπούμπλικα για να επισημάνει ότι παρά τον σίφουνα που λέγεται Μόντι, οι νοοτροπίες στην Ιταλία δύσκολα αλλάζουν. Το ίδιο φυσικά θα μπορούσαμε να πούμε και για την Ελλάδα, που ετοιμάζεται να παραδοθεί σε μια άγονη και βαρετή προεκλογική περίοδο. Ο σιδηρούς νόμος της Ολιγαρχίας όχι μόνο παραμένει ζωντανός, αλλά μερικές φορές δείχνει και να ενισχύεται. Η οικοδόμηση της ενωμένης Ευρώπης έχει επιστρέψει στο προσκήνιο, αλλά για λάθος λόγους: επειδή η κρατούσα άποψη, δηλαδή η γενικευμένη λιτότητα, φέρνει σε απόγνωση τους πολίτες. Τους απελπίζει και τους εξοργίζει, με αποτέλεσμα να βγαίνουν κερδισμένα τα κόμματα των άκρων. 

Η υπεράσπιση της Ευρώπης αποκτά έτσι επείγοντα χαρακτήρα. Τέσσερις βασικές αλήθειες πρέπει να ειπωθούν, γράφει ο Μπερνάρ Γκετά στη Λιμπερασιόν. Τέσσερις αλήθειες που μόνο η Αριστερά μπορεί να πει. Πρώτον, ότι όλοι, πλούσιοι και φτωχοί, Ελληνες και Γερμανοί, πρέπει να μειώσουμε την εξάρτησή μας από το χρέος ώστε να μην είμαστε όμηροι των δανειστών μας, αλλά ότι ο ενδεδειγμένος τρόπος να το κάνουμε δεν είναι η μείωση των μισθών, των συντάξεων και των δημοσίων δαπανών. Υπάρχουν κι άλλοι τρόποι, όπως η εφαρμογή μιας κοινής βιομηχανικής πολιτικής με στόχο τη δημιουργία ευρωπαϊκών γιγάντων σαν την Αιρμπάς και την ανάπτυξη των τεχνολογιών του μέλλοντος.

Η δεύτερη αλήθεια είναι ότι κάτι τέτοιο δεν μπορεί να γίνει χωρίς μια ευρωπαϊκή κυβέρνηση. Όχι μια «οικονομική διακυβέρνηση», δηλαδή μια κοινή διαχείριση των εθνικών οικονομιών, αλλά μια πανευρωπαϊκή κυβέρνηση που θα εκλέγεται από το σύνολο των ψηφοφόρων της Ενωσης. Αυτές οι Ηνωμένες Πολιτείες της Ευρώπης – πρόκειται για την τρίτη αλήθεια – δεν θα οικοδομηθούν από τη μια μέρα στην άλλη ούτε θα λάβουν από την αρχή μέρος σ’αυτήν όλες οι χώρες. Επιπλέον, τίποτα δεν θα απαγορεύει σε κόμματα που ανήκουν στην ίδια οικογένεια να υποβάλλουν κοινή υποψηφιότητα στις ευρωπαϊκές εκλογές.

Οι Ευρωπαίοι μπορούν τέλος να προτείνουν μια οικονομική συνεργασία προς Ανατολάς και προς Νότο. Η Ρωσία και η βόρεια Αφρική μπορεί να βρίσκονται μακρυά από τη δημοκρατία, αλλά χρειάζονται επενδύσεις. Η τέταρτη αλήθεια είναι ότι η Ευρώπη δεν είναι καταδικασμένη σε παρακμή.
diastaseis.blogspot.com
Διαβάστε περισσότερα...

Τετάρτη 7 Μαρτίου 2012

Η Ευρωπαϊκή Ένωση και η ρητορική της ανωριμότητας

του Μαϊκλ Μαρντερ
Ενώ έχουν περάσει πάνω από διακόσια χρόνια από το θάνατο του Ιμάνουελ Καντ, το ζήτημα του πολιτικού διαφωτισμού στην Ευρώπη παραμένει φλέγον. Τι χρειάζεται για να κατακτηθεί η ατομική και η συλλογική αυτονομία και η ικανότητα για αυτο-κυβέρνηση; Ποιος κατάφερε να ξεπεράσει τα εμπόδια της «ανωριμότητας για την οποία είναι ο ίδιος υπεύθυνος», όπως το θέτει ο Καντ, και να έχει πλήρη έλεγχο του εαυτού του, καθώς και της πολιτικής του κατάστασης;

Η Ευρωπαϊκή Ένωση λειτουργεί στη βάση της υπόθεσης ότι συγκεκριμένες χώρες-μέλη, με υπερβολικά ποσά μη διαχειρίσιμου κρατικού χρέους, δεν είναι τόσο διαφωτισμένες όσο άλλες. Η Ελλάδα, για παράδειγμα, έχει υποστεί πλήθος εξευτελισμών, συμπεριλαμβανομένων προτάσεων να αναλάβει η Ε.Ε. τον έλεγχο του κρατικού της χρέους. Αυτό το αίσθημα αναπαρήγαγε στις 16 Φεβρουαρίου του 2012 ο επικεφαλής του Γιούρογκρουπ, Ζαν-Κλοντ Γιούνκερ, λέγοντας ότι η εφαρμογή των μέτρων λιτότητας στην Ελλάδα χρειάζεται «παρακολούθηση» και «πιο σφιχτή εποπτεία». Με άλλα λόγια, η ηγεσία της ΕΕ πιστεύει ότι οι Έλληνες συμπεριφέρονται, συλλογικά, τόσο παιδιάστικα ώστε χρειάζεται επίβλεψη από κάποιον ενήλικα για να διασφαλιστεί ότι ξοδεύουν το αποκαλούμενο πακέτο διάσωσης με τον πιο υπεύθυνο δυνατόν τρόπο.


Η τάση να αντιμετωπίζονται ορισμένα κράτη-μέλη σαν παιδιά συμβαδίζει και με την αντιμετώπισή τους σαν ζώων, προφανής στην.......προσβλητική συντομογραφία της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας, της Ελλάδας και της Ισπανίας στη λέξη PIGS, που δηλώνει έμμεσα ότι δεν είναι ούτε τόσο άνθρωποι ούτε τόσο έλλογοι όσο οι υπόλοιπες χώρες της ΕΕ. Σε ολόκληρη τη δυτική φιλοσοφία, τόσο τα παιδιά όσο και τα ζώα, με τις ιδιότροπες επιθυμίες τους, έχουν θεωρηθεί ανεπαρκή από τη σκοπιά των πλήρως ανεπτυγμένων λογικών ενηλίκων και, επομένως, έχουν ανάγκη εκπαίδευσης, μόρφωσης και πειθαρχίας. Τα τωρινά μέτρα λιτότητας είναι, στην πραγματικότητα, ένα είδος συλλογικής τιμωρίας, που επιβάλλονται όχι τόσο για να ελεγχθούν οι δαπάνες και να βελτιωθεί η οικονομική απόδοση (όλοι οι δείκτες δείχνουν ξεκάθαρα ότι οι οικονομικές συνθήκες χειροτερεύουν στις χώρες όπου εφαρμόστηκαν τέτοια μέτρα), αλλά για να εξαναγκαστεί η μεγάλη πλειοψηφία των πολιτών να υποταχθεί, να φτωχύνει και να δουλεύει πρόθυμα για παράλογα μικρούς μισθούς. Ακολουθώντας τη χριστιανική λογική, με την οποία αδιαμφισβήτητα τασσόταν και ο Καντ, αυτή η αυθεντική συλλογική αυτοθυσία θα γινόταν ο κινητήρας της προόδου, αν όχι του πλήρους εξανθρωπισμού, για τα παιδικά ή τα ζωόμορφα έθνη.

Η ιστορική συγκυρία που ζούμε δεν μοιάζει με τη Μεγάλη Ύφεση, αλλά, μάλλον, με τη μετάβαση από τον Κανόνα του Σπίνχαμλαντ (1795) στην Τροποποιητική Πράξη του Νόμου για τη Φτώχεια του 1834 στην Αγγλία, όταν παλαιότερες παροχές πρόνοιας ακυρώθηκαν προς όφελος μιας νομοθεσίας που προσπάθησε να μετατρέψει τους Βρετανούς φτωχούς σε «πεινασμένα ζώα». Οι νέοι νόμοι εσκεμμένα χρησιμοποίησαν την πείνα ως μηχανισμό πειθάρχησης, ώστε να αναγκαστούν οι άνθρωποι να εργάζονται για πενιχρούς μισθούς. Όπως το θέτει ο Τζόσεφ Τάουνσεντ στη Διατριβή του (Dissertation), τον ακρογωνιαίο λίθο της ιδεολογίας του νόμου του 1834:

«Η πείνα θα εξημερώσει τα σκληρότερα ζώα, θα διδάξει την ευπρέπεια και την ευγένεια, την υπακοή και την υποταγή στους περισσότερο διεστραμμένους. Γενικότερα, μόνο η πείνα μπορεί να κινητοποιήσει και να παροτρύνει (τους φτωχούς) να δουλέψουν· ωστόσο, οι νόμοι μας μάς έλεγαν ότι ποτέ δεν θα πεινάσουν […]. Οι νομικοί περιορισμοί επιτυγχάνονται με πολύ κόπο, βία και φασαρία […], ενώ η πείνα δεν είναι μόνο ειρηνική, αθόρυβη, αδυσώπητη πίεση, αλλά, ως το ισχυρότερο φυσικό κίνητρο για τη φιλοπονία και την εργασία, εξαναγκάζει σε μεγάλη προσπάθεια. (Παρατίθεται στο K. Polanyi, The Great Transformation: The Political and Economic Origins of our Time, Βοστώνη, Beacon Press 1957, σ. 113 [στα ελληνικά κυκλοφορεί σε μετάφραση Κώστα Γαγανάκη, από τις εκδόσεις Νησίδες].

Ας κάνουμε τώρα ένα άλμα στο 2012: οι επαίσχυντες προσπάθειες να μειωθούν οι μισθοί στο όνομα της οικονομικής ανταγωνιστικότητας μέσω της αυξημένης φορολογίας και της περικοπής δαπανών στην Ελλάδα, την Πορτογαλία και μια σειρά χωρών της Ε.Ε. μοιάζουν με μακρινό απόηχο του 1834. Τότε, όπως και τώρα, ολόκληρες κοινωνικές ομάδες και πολιτικο-οικονομικές τάξεις απο-ανθρωποποιήθηκαν, αντιμετωπίστηκαν σαν ζώα ή σαν παιδιά, ώστε να κατευναστούν μέσω του φυσιολογικού μηχανισμού της πείνας. Η εξαναγκαστική δημοσιονομική πειθαρχία, που συνεπάγεται, ανάμεσα σε άλλα, σοκαριστικές περικοπές σε συντάξεις και επιδόματα ανεργίας, είναι το είδος της πειθάρχησης που διαρρηγνύει ολόκληρο το πολιτικό σώμα στο όνομα του υπολογιστικού ορθολογισμού και της μεγιστοποίησης της αποτελεσματικότητας -- τα θεμελιώδη ιδανικά της «διαφωτισμένης» σκέψης. (Δεν θα ξαφνιαζόμασταν αν μαθαίναμε ότι, ως επακόλουθο των νέων Νόμων για τη Φτώχεια τον 19ο αιώνα, στην Αγγλία ξέσπασαν ταραχές, όπως ακριβώς στην Ελλάδα του 21ου αιώνα, μετά την έγκριση από τη Βουλή της νέας συμφωνίας διάσωσης.)

Φυσικά, η αντιμετώπιση ολόκληρων εθνών σαν παιδιά ή σαν ζώα δεν είναι καινούργια στην Ευρώπη, που έχει μακρά παράδοση να αυτοχαρακτηρίζεται φάρος της ανθρωπότητας και η οποία σταθερά επικαλείται την ιδέα της «εκπολιτιστικής αποστολής» της καθ’ όλη τη διάρκεια των αποικιακών κατακτήσεων και των επεκτάσεων. Σήμερα, σχεδόν τέσσερις δεκαετίες μετά την απόσυρση των τελευταίων ευρωπαϊκών χωρών από τις υπερπόντιες αποικίες, η ίδια ρητορική στρέφεται στο εσωτερικό, διατρέχοντας το νέο πολιτικο-οικονομικό σχίσμα μεταξύ Βορρά και Νότου στην Ευρώπη. Η μόνη σταθερά που παραμένει ύστερα από αυτήν τη στροφή είναι η εκμετάλλευση: εξωφρενικά επιτόκια και όροι εξόφλησης συνδεδεμένοι με το πακέτο διάσωσης θα εξασφαλίσουν ότι οι οικονομίες των χωρών-οφειλετών θα οργανωθούν στο άμεσο μέλλον γύρω από την ανάγκη εξυπηρέτησης του χρέους.

Πάντως, η πικρή ειρωνεία είναι ότι οι απαιτήσεις για δημοσιονομικούς περιορισμούς και ορθολογικό αυτοέλεγχο στο οικονομικό πεδίο τίθενται στις κυβερνήσεις αλλά όχι στις πολυεθνικές εταιρείες, στις τράπεζες ή στα hedge funds. Πράγματι, η επιτήρηση αυτών των οικονομικών οργανισμών σταδιακά μειώθηκε, με αποτέλεσμα την οικονομική κρίση, την οποία απλοί πολίτες καλούνται να πληρώσουν με τις ίδιες τις ζωές τους. Τα ανεύθυνα στοιχήματα με τα παράγωγα και άλλα μη υπαρκτά αγαθά στις παγκόσμιες αγορές δεν εμπίπτουν στην κατηγορία της αδιαφώτιστης ανωριμότητας, ενώ τα υπερβολικά έξοδα για τη βελτίωση των κοινωνικών υπηρεσιών, για την ιατρική περίθαλψη και για δίχτυα ασφαλείας θεωρούνται ανορθολογικά. Οι αυτο-ανακηρυγμένοι φύλακες της ευρωπαϊκής κληρονομιάς απέχουν πολύ από το καντιανό ιδανικό που επικαλούνται. Τώρα είναι η ώρα να στραφεί η ρητορική της ανωριμότητας εναντίον τους, ώστε να αποκαλυφθούν τα διπλά κριτήρια και η ιδιόρρυθμη λογική τους.
μετάφραση: Ελένη Βουγιουκλάκη
Ο Michael Marder είναι καθηγητής Φιλοσοφίας στο Πανεπιστήμιο της Χώρας των Βάσκων. Το άρθρο του δημοσιεύτηκε στην ιστοσελίδα του AlJazeera στις 28.2.2012 (www.aljazeera.com/indepth/opinion/2012/02/2012218144635507337.html)
avgi.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Τρίτη 21 Φεβρουαρίου 2012

Η δοκιμασία των Μηλίων

Του Ρούσσου Βρανά
Παράξενο...
... πώς επιστρέφει κάθε τόσο η Ιστορία των ανθρώπων, τότε ακριβώς που όλοι τη νομίζουν ξεχασμένη. Τον διάλογο των Μηλίων με τους Αθηναίους, όπως αυτός διασώθηκε στις μέρες μας από τον Θουκυδίδη, σκέφτηκε να στείλει στην εφημερίδα «Ντέιλι Τέλεγκραφ» ένας αναγνώστης με αφορμή όσα συμβαίνουν σήμερα στη «Συμμαχία του ευρώ»: τα πάθη της χώρας μας κάνουν τους φτωχότερους λαούς αυτής της συμμαχίας να νιώθουν φιλέλληνες και να βλέπουν τους ηγέτες των πλουσιότερων χωρών της σαν μισέλληνες.
Η Αθήνα...
... όταν ήταν η υπερδύναμη του αρχαίου κόσμου, θέλησε να υποτάξει τους Μηλίους στην Αθηναϊκή Συμμαχία εναντίον της Σπάρτης. Εκείνοι αρνήθηκαν. Και οι Αθηναίοι τους συνέτριψαν. Οι άνδρες τους κατεσφάγησαν. Τα γυναικόπαιδά τους δουλώθηκαν. Ομως, η σφαγή των Μηλίων κατατρόμαξε άλλες ελληνικές πόλεις-κράτη, σπρώχνοντάς τες στην αγκαλιά της Σπάρτης. Η αλαζονεία των Αθηναίων επέσπευσε το τέλος της κυριαρχίας τους. Και σύντομα οι μήλιοι εξόριστοι ανακτούσαν πάλι το νησί τους. Αν και αθηναίος στρατηγός, ο Θουκυδίδης κατέγραψε με συμπάθεια τη δοκιμασία των Μηλίων και τις διαπραγματεύσεις με τους απεσταλμένους των Αθηναίων.
Αθηναίοι:...

... «Δεν υπάρχει κανείς λόγος να .....εξακολουθήσουμε αυτές τις συζητήσεις, αν επιμένετε απλώς να κάνετε εικασίες για το μέλλον και να μην αντικρίζετε το πραγματικό ζήτημα, δηλαδή πώς μπορείτε να σώσετε την πατρίδα σας από την καταστροφή. Δεν πρόκειται να πούμε πως έχουμε κανένα δίκιο να κυριεύσουμε αυτό το μέρος του κόσμου. Ούτε θα σας φανεί χρήσιμο σε τίποτα να λέτε πως μείνατε ουδέτεροι. Το ζήτημα, όπως καλά ξέρετε, είναι πως το δίκιο μπαίνει στην κουβέντα μονάχα ανάμεσα σε εκείνους που είναι ισοδύναμοι και πως, πράγματι, οι ισχυροί κάνουν ό,τι μπορούν να κάνουν και οι ανίσχυροι αποδέχονται ό,τι είναι να αποδεχθούν». Μήλιοι: «Υπάρχει όμως μια κοινή αρχή που διακυβεύεται και που έχουμε σε αυτήν κοινό συμφέρον, η αρχή της δίκαιης μεταχείρισης και της δίκαιης συναλλαγής. Εχει και για σας το ίδιο ενδιαφέρον όπως και για όλους, αφού την πτώση σας θα μπορούσε να συνοδεύσει η πιο τρομερή εκδίκηση, ένα παράδειγμα για τον κόσμο». Αθηναίοι: «Είμαστε προετοιμασμένοι να πάρουμε το ρίσκο. Τώρα, είστε μαζί μας ή εναντίον μας;». Μήλιοι: «Δεν θα μπορούσαμε, λοιπόν, να παραμείνουμε ουδέτεροι». Αθηναίοι: «Ασφαλώς όχι. Ετσι θα δείχναμε αδύναμοι». Μήλιοι: «Μα έτσι δεν θα γίνουν εχθροί σας όλοι όσοι μένουν τώρα ουδέτεροι, αφού αμέσως θα υποθέσουν πως θα επιτεθείτε και σε αυτούς; Θα δυναμώσετε τους εχθρούς σας και θα σπρώξετε και άλλους να στραφούν εναντίον σας».
Ούτε μισέλληνες...
... ούτε φιλέλληνες λοιπόν. Απλώς, οι λαοί των φτωχότερων χωρών του ευρώ βλέπουν στα πάθη της χώρας μας τον προάγγελο των δικών τους παθών. Και αναρωτιούνται ποιοι είναι και τι θέλουν πραγματικά οι ηγέτες της «Συμμαχίας του ευρώ» που επιμένουν να αποδιώχνουν τους φίλους της, αδιαφορώντας αν έτσι δυναμώνουν τους εχθρούς της.
tanea.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Κυριακή 19 Φεβρουαρίου 2012

Πλούσιοι και πένητες...

Κυριακίδης Ν.
“Κανένας δεν είναι τόσο φτωχός ώστε δεν έχει να δώσει κάτι... Και κανένας δεν είναι τόσο πλούσιος που δεν θέλει να δεχθεί κάτι” είχε πει κάποτε επιγραμματικά ο Πάπας Ιωάννης Παύλος υποδεικνύοντας το σημείο όπου πλούτος και φτώχεια συναντώνται (κατά τη χριστιανική ηθική)...

Ωστόσο, αν το απόφθεγμα του άγιου πατέρα θα μπορούσε να έχει κάποια αξία σήμερα -εκτός απ' το να μνημονεύεται ως ένα εύστοχο ευφυολόγημα- μάλλον αντίστροφα θα έπρεπε να διατυπωθεί: Γιατί να είναι κανείς τόσο φτωχός που δεν έχει τίποτα να δώσει και γιατί να είναι κανείς τόσο πλούσιος που δεν έχει απομείνει τίποτε για να πάρει...

Ωστόσο, πέρα απ' τα ρητορικά σχήματα και τους “αντικατοπτρισμούς” των διατυπώσεων, είναι γεγονός πως πλούτος και φτώχεια δεν συναντώνται πουθενά. Το εντυπωσιακό είναι ότι κατορθώνουν να συμβιώνουν “παράλληλα” σε μια σχέση αντιστρόφως ανάλογη -και χωρίς μάλιστα ν' ανοίγει ρουθούνι. Ενώ ο πλούτος συσσωρεύεται, η φτώχεια βαθαίνει...


Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα: Η Ινδία, η χώρα πρότυπο των λεγόμενων “αναδυόμενων οικονομιών”, καταγράφει ρυθμούς ανάπτυξης έξω απ' την ανθρώπινη φαντασία, της τάξης του 10% Κι όμως... Σ' αυτό το “Ελ Ντοράντο” του σύγχρονου καπιταλισμού υπάρχουν άνθρωποι που ζουν με 9 ευρώ τον μήνα (!), δηλαδή τρεις φορές χαμηλότερα απ' το κατώτατο όριο της.......φτώχειας που έχει ορίσει η Παγκόσμια Τράπεζα...

Πρόσφατη πανεθνική δημοσκόπηση στην Ινδία έδειξε ότι, εξαιτίας των αυξήσεων στις τιμές των τροφίμων, το 29% των οικογενειών έχουν αναγκαστεί να τρώνε λιγότερο. Το 17% παραδέχθηκε ότι ανάγκασαν τα παιδιά τους να σταματήσουν το σχολείο για να πάνε να δουλέψουν ώστε να βρεθούν λεφτά για φαγητό... Το 42% των παιδιών στην Ινδία, δηλαδή περισσότερα από 100 εκατομμύρια άτομα, υποσιτίζονται σε χρόνια βάση. Είναι η χώρα με το μεγαλύτερο ποσοστό παιδιών στον κόσμο που πεινούν, λίγο πιο πάνω απ' τη Νιγηρία στην παγκόσμια κατάταξη. “Εθνική ντροπή” χαρακτήρισε ο πρωθυπουργός Μανμοχάν Σινγκ το πρόβλημα του παιδικού υποσιτισμού στην Ινδία...

Κι όμως... Σ' αυτή τη χώρα, όπου τα παιδιά πεινούν, υπάρχουν οι μεγαλύτεροι (αναλογικά) καταθέτες τραπεζών του εξωτερικού στον κόσμο! Ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας της Ινδίας Α.Π. Σινγκ αποκάλυψε την περασμένη εβδομάδα ότι περίπου 500 δισεκατομμύρια δολάρια (!) μαύρου χρήματος έχουν κατατεθεί από Ινδούς σε τράπεζες του εξωτερικού, σε γνωστούς φορολογικούς παραδείσους όπως η Ελβετία, το Λιχτενστάιν, οι Παρθένες Νήσοι, ο Μαυρίκιος κ.λπ. Όπως μάλιστα υπογράμμισε, οι καταθέτες που διαθέτουν τα μεγαλύτερα ποσά σε λογαριασμούς ελβετικών τραπεζών είναι Ινδοί.

Ο Ινδός αξιωματούχος παραδέχθηκε πως οι παγκόσμιες χρηματοπιστωτικές αγορές επιτρέπουν στο χρήμα να κινείται σήμερα με μεγαλύτερη ταχύτητα και σε μεγαλύτερη απόσταση, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολο τον εντοπισμό των “ιχνών” του, αλλά και απαιτώντας ιδιαίτερη εκπαίδευση και τεχνογνωσία γι' αυτό. Το σημαντικότερο όμως, είπε, είναι ότι χρειάζεται πολιτική βούληση για να κλείσουν οι στρόφιγγες διαφυγής του χρήματος προς τους φορολογικούς παραδείσους...
avgi.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Σάββατο 11 Φεβρουαρίου 2012

«Φταίει η κουλτούρα, ηλίθιε»!

Της Ζέζας Ζήκου
Πρόσφατα οι New York Times είχαν δημοσιοποιήσει έναν δημόσιο διάλογο εξαιρετικού ενδιαφέροντος, με θέμα τις διαφορές των εθνικών χαρακτηριστικών των λαών που συμμετέχουν στο ευρώ και πώς αυτές πιθανόν επηρεάζουν ή όχι την κατάσταση της οικονομίας κάθε χώρας-μέλους. Με αφορμή την κρίση χρέους που πλήττει την περιφέρεια της Ευρωζώνης και δίνοντας έμφαση στις διαφορές της κουλτούρας των λαών της και σε στερεότυπα, ο Αμερικανός κορυφαίος νομπελίστας οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν επέκρινε την -όπως την περίγραψε- «ηθικολογική στάση των Γερμανών αναφορικά με τα μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα της Ιταλίας και της Ισπανίας». Η απάντηση του Γερμανού αρθογράφου Γιόζεφ Τζόφε εμπεριέχει το στερεότυπο που πολλοί ταυτίζουν με τους Βορειοευρωπαίους. Ο αρχισυντάκτης της γερμανικής εφημερίδας Die Zeit αποδίδει τη δυσχερή κατάσταση των υπερχρεωμένων λαών της περιφέρειας της Ευρωζώνης στην κουλτούρα τους. «Η Ελλάδα, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Ιταλία δεν έπρεπε να είχαν ενταχθεί στο ενιαίο νόμισμα» υποστηρίζει. Ο Τζόφε αναφέρεται στον Καρλ Μαρξ, ο οποίος υποστήριζε ότι δεν είναι η κουλτούρα, αλλά οι δομές της οικονομίας που προσδιορίζουν τις κοινωνικές συνθήκες και τον τρόπο ζωής.


Με τίτλο «Φταίει η κουλτούρα, ανόητοι!», ο Γιόζεφ Τζόφε έγραψε ότι μετά την υιοθέτηση του ευρώ το κόστος της απασχόλησης αυξήθηκε ταχύτερα από την παραγωγικότητα, όχι μόνον στις προαναφερόμενες χώρες αλλά και στη Γαλλία. «Οι μισθοί, οι οποίοι αυξάνονται ταχύτερα από την παραγωγικότητα, αποτελούν ιδανική συντομογραφία για το χάος που χωρίζει την κουλτούρα των λαών της Νότιας από εκείνους της Βόρειας Ευρώπης», επισήμανε. «Από τη μια βρίσκονται οι βόρειοι προτεστάντες με τα χαμηλά.......δημόσια ελλείμματα και χρέη, καθώς και τις μετριοπαθείς μισθολογικές αυξήσεις. Από την άλλη, τα μέλη του Club Med, των περιορισμένων ωρών της εργάσιμης εβδομάδας, των πρόωρων συνταξιοδοτήσεων, της ανελαστικής αγοράς εργασίας, του μεγάλου κράτους και των προστατευμένων αγορών».

«Το ενιαίο νόμισμα επέτρεψε αίφνης στους σπάταλους να δανείζονται με χαμηλότερα επιτόκια από ό, τι την εποχή της δραχμής και της λιρέτας, που μπορούσαν να υποτιμηθούν. Γιατί να αποταμιεύεις, εφόσον μπορείς να δανείζεσαι; Το ευρώ έκλεισε την πόρτα της υποτίμησης, μη επιτρέποντας σε χώρες όπως η Ιταλία να υποτιμούν το νόμισμά τους λίγο ταχύτερα από ό, τι εξελισσόταν ο πληθωρισμός, παραμένοντας ανταγωνιστικές. Ετσι, η υπόλοιπη Ευρώπη συνεχίζει να πετάει δισεκατομμύρια στο Αιγαίο, για να σώσει την Ελλάδα. Αλλά η πτώχευση πλησιάζει. Το θέμα είναι εάν μπορεί να αλλάξει μία κουλτούρα. Ασφαλώς, όταν οικονομίες όπως η ελληνική συρρικνώνονται κατά 5% ετησίως οι μεταρρυθμίσεις είναι πολιτικώς ακόμη πιο δύσκολες. Δείτε τις αντιδράσεις στην Ελλάδα, την Ισπανία και την Ιταλία. Ωστόσο, δεν υπάρχει αυξανόμενη εγχώρια αντίδραση στη Γερμανία ενάντια στην κάλυψη του λογαριασμού, sine die». Ο κ. Τζόφε υποστηρίζει ότι υπάρχουν δύο λογικές εξελίξεις. Η πρώτη, να γίνει η Ευρώπη σαν τις ΗΠΑ, ομοσπονδία, όπου η μία πολιτεία-χώρα ενισχύει την άλλη, μέσω του προϋπολογισμού του ομόσπονδου κράτους. Η άλλη λύση είναι η διάσπαση της Ζώνης του Ευρώ, με τη δημιουργία μιας ζώνης γερμανικού μάρκου, μέλη της οποίας θα είναι και η Ολλανδία, η Φινλανδία, η Αυστρία και οι χώρες της Βαλτικής. Εκτιμώντας πάντως ότι η Ελλάδα θα χρεοκοπήσει, η υπόλοιπη Ευρώπη θα καλείται να επαναχρηματοδοτήσει τις τράπεζες που θα έχουν υποστεί το μεγαλύτερο πλήγμα, ο ίδιος προβλέπει ότι αμέσως μετά οι αγορές ομολόγων θα στραφούν κατά της Ιταλίας, της Πορτογαλίας, της Ιρλανδίας και της Ισπανίας…
kathimerini.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Παρασκευή 10 Φεβρουαρίου 2012

Τα ομόλογα του θανάτου

Του Μιχάλη Μητσού
Η σύλληψη είναι απλή. Διαλέγεις μια ομάδα 500 Αμερικανών ηλικίας 72 ώς 85 ετών, συγκεντρώνεις με τη συναίνεσή τους πληροφορίες για την υγεία τους, αξιολογείς με επιστημονικό τρόπο το βιώσιμο ζωής τους και ποντάρεις στο πότε θα πεθάνουν. Οσο πιο γρήγορα αποχαιρετήσουν τα εγκόσμια τόσο πιο πολλά κερδίζεις. Οσο περισσότερο ζουν πέρα από την προβλεπόμενη ημερομηνία του θανάτου τους, αντίθετα, τόσο μεγαλύτερο είναι το κέρδος της τράπεζας. Με άλλα λόγια, το συμφέρον του επενδυτή είναι να τα τινάξει ο γέρος όσο το δυνατόν πιο σύντομα.

Κάπως έτσι γεννήθηκαν τα «ομόλογα του θανάτου», η τελευταία κατηγορία των λεγόμενων τοξικών χρηματοπιστωτικών προϊόντων. Πίσω τους δεν βρίσκονται κάποιοι άθλιοι κερδοσκόποι ή κάποια σκοτεινά hedge funds, αλλά η έγκυρη και αξιοσέβαστη Deutsche Bank. Το προϊόν ονομάστηκε Kompass Life 3. Και η ανταπόκριση του κοινού είναι μεγάλη. Σύμφωνα με το «Σπίγκελ», τα χρήματα που έχουν μέχρι στιγμής επενδυθεί από ιδιώτες στο προϊόν αυτό ξεπερνούν τα 700 εκατομμύρια ευρώ. Υπάρχει όμως πάντα κάποιος που προσπαθεί να χαλάσει τη δουλειά. Απαντώντας στην προσφυγή ενός επενδυτή που παραπονιόταν ότι δεν ήξερε πώς ακριβώς λειτουργεί αυτό το σχήμα, ο μεσολαβητής της Ενωσης Γερμανικών Τραπεζών παραδέχθηκε ότι το συγκεκριμένο χρηματοπιστωτικό προϊόν «δεν συμβιβάζεται εύκολα με τις αξίες μας σε ό,τι αφορά το απαραβίαστο της ανθρώπινης αξιοπρέπειας». Κατόπιν αυτού, θα .......κληθεί να αποφασίσει η δικαιοσύνη για το κατά πόσον το ποντάρισμα στη διάρκεια ζωής ενός δείγματος ανθρώπων παραβιάζει τον ηθικό κώδικα της Γερμανίας. Κι αν η απόφαση είναι καταφατική, το προϊόν θα απαγορευτεί. Κρίμα, γιατί τόσοι άνθρωποι θα χάσουν τα λεφτά τους.
Για να σοβαρευτούμε: το πρόβλημα δεν είναι μόνο ότι η ανθρώπινη ζωή γίνεται κι αυτή μέρος της αγοράς σαν να είναι οποιοδήποτε άλλο εμπόρευμα. Ακόμη πιο ενοχλητικό είναι ότι στη συγκεκριμένη περίπτωση ο τζόγος αφορά την τρίτη ηλικία, ανθρώπους δηλαδή που στις μέρες μας γίνονται θύματα όλο και μεγαλύτερων διακρίσεων. Οπως γράφει ο Στέφανο Ροντοτά στη «Ρεπούμπλικα», οι ηλικιωμένοι δεν αντιμετωπίζονται πλέον ως πρόσωπα, αλλά ως αναλώσιμα προϊόντα. Ανάμεσα στον κόσμο των ανθρώπων και τον κόσμο των πραγμάτων δεν υπάρχουν πλέον όρια, αλλά μια διεστραμμένη συνέχεια. Οι Γερμανοί θα έπρεπε ομολογουμένως να προσέχουν λίγο περισσότερο: πριν από λίγες μόνο δεκαετίες, οι Ναζί έθεταν τα «μη άτομα», και πρώτα απ' όλα τους Εβραίους, στη διάθεση της πολιτικής και ιατρικής εξουσίας. Σήμερα, η εξουσία του κεφαλαίου θεωρεί ότι έχει αντίστοιχα δικαιώματα στη ζωή των ηλικιωμένων.
Το 2004, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο έκρινε ότι ο σεβασμός της εθνικής αξιοπρέπειας συνιστά ένα όριο που δεν μπορεί να παραβιαστεί από την ιδιωτική οικονομική πρωτοβουλία. Με την οικονομική κρίση που γνωρίζουμε, βέβαια, εκείνη η απόφαση ισοδυναμεί πλέον με κουρελόχαρτο.
tanea.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Σάββατο 4 Φεβρουαρίου 2012

Τι βλάπτει πραγματικά την οικονομία

Της ΤΑΣΟΥΛΑΣ ΚΑΡΑΪΣΚΑΚΗ
«Αέρας, γη, νερό, φωτιά! Στοιχεία αχάλαστα, αρχή και τέλος των πλασμάτων...»,
Κωστής Παλαμάς, 1895.
Ολο το μεγαλείο, το θαύμα, η μακροημέρευση της φύσης έγκειται στο ό,τι είναι ένα κλειστό, ανακυκλούμενο σύστημα. Τίποτα δεν πάει χαμένο. Ολα, χρήσιμα και άχρηστα, όταν έρθει η ώρα αλλάζουν φυσική κατάσταση, διασπώνται, αποσυντίθενται και γίνονται το υλικό από το οποίο θα αναδημιουργηθεί η ίδια η φύση - ο νέος βλαστός, ο νέος καρπός, το νέο ον, ο αέρας, το νερό στον αέναο κύκλο της ζωής. Εμείς φορτώνουμε πληθωρικά, ανεξέλεγκτα, πέρα από κάθε λογική, από κοντόθωρη αλαζονεία ή συγκυριακή αδιαφορία αυτό το κλειστό σύστημα με χιλιάδες μη βιοδιασπώμενες ουσίες ξεχνώντας ότι, θέλουμε δεν θέλουμε, εμείς θα τις καταναλώσουμε, αφού δεν μπορούν παρά και αυτά να γίνουν μέρος (επιβλαβές) της διαρκούς ανάπλασης της ζωής. Ερευνα του Χάρβαρντ που ανακοινώθηκε προ ημερών έδειξε ότι οι χημικές ουσίες -τουλάχιστον 1.000 από τις 100.000 που έχει συνθέσει ο άνθρωπος έχουν υπεισέλθει στην καθημερινή ζωή- επηρεάζουν αρνητικά το ανοσοποιητικό σύστημα των παιδιών. Αλλη μια επιστημονική ανακάλυψη, που κεντρίζει την ανησυχία μας, αλλά γρήγορα ξεχνάμε γιατί δεν αντέχουμε άλλες κακές ειδήσεις.


Η πρόοδος είναι για τον άνθρωπο μονόδρομος. Δρομολογημένα να προοδεύσουν είναι και τα τμήματα του πλανήτη που δεν το έχουν καταφέρει ακόμη. Το ζήτημα είναι πώς. Μολονότι το κυρίαρχο μοντέλο προόδου έχει αποκαλύψει όλες τις αρνητικές πλευρές του, εξακολουθεί να ........μεταδίδεται σαν αρρώστια. Δεν υπάρχει γωνιά της υδρογείου, παρά τη ραγδαία υποανάπτυξη λόγω οικονομικής κρίσης, που να μην το έχει υιοθετήσει.


Ωστόσο, αν κάθε άνθρωπος στη Γη αποκτούσε το βιοτικό επίπεδο της Αμερικής θα χρειαζόμασταν τέσσερις πλανήτες σαν κι αυτόν. Προς στιγμή, πάντως, δεν μας απειλούν τα πεινασμένα μωρά του Τρίτου Κόσμου, αλλά το ανεπτυγμένο 20% του πληθυσμού της Γης, όπως και το ραγδαία αναπτυσσόμενο κομμάτι της, που εξαντλούν αποθέματα και ξεφορτώνουν απόβλητα, συχνά στο περιβάλλον φτωχών χωρών. Ομως, η ρύπανση είναι δημοκρατική. Τρυπώνει παντού...

Στη σημερινή εποχή της κρίσης, της επιτακτικής ανάγκης να κινηθεί κάτι στον χώρο των επενδύσεων ώστε να πάρει μπροστά η οικονομία, ακόμη και οι έχοντες περιβαλλοντικές ευαισθησίες αντιμετωπίζουν με πικρό μειδίαμα τους φόβους για καταστροφή οικοσυστημάτων, υδάτων, εδαφών.

Ανάπτυξη να 'ναι και ό,τι να 'ναι. Η τάση αυτή αντιπαλεύει τη σημαντική, περισσότερο σε επίπεδο σχεδιασμού, τάση της «πράσινης» ανάπτυξης. Η κοινωνική οικονομία («ό,τι βλάπτει το περιβάλλον είναι επιβλαβές για την οικονομία», έλεγαν μέχρι πρότινος οι φιλοπρόοδοι ιθύνοντες) μπορεί να ηχεί ως ανέκδοτο, αλλά δεν έχει ολότελα υποσκελιστεί ως φιλοσοφία. Τρέφεται από την επιστροφή στις αξίες που πυροδοτεί, παράλληλα, λόγω κρίσης, η αμφισβήτηση του συστήματος.
kathimerini.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Πέμπτη 2 Φεβρουαρίου 2012

Προβλέποντας την καταστροφή

Του Γιωργου Mαντελα
Ο Tim Jackson στο βιβλίο του «Ευημερία χωρίς Ανάπτυξη» κάνει, άθελά του, την καλύτερη δυνατή περιγραφή της κατάστασης στην οποία έχει περιέλθει η ελληνική οικονομία. Πώς; Περιγράφοντας το πρόβλημα της συλλογικής τυφλότητας στην οποία έχει περιέλθει η παγκόσμια κοινότητα και εξηγώντας τους λόγους της οικονομικής αποτυχίας των συστημάτων που «τρέχουν». Γράφει:

«Η σύγχρονη οικονομία στηρίζει δομικά τη σταθερότητά της στην οικονομική ανάπτυξη. Οταν η ανάπτυξη κλονίζεται -όπως συνέβη δραματικά τους τελευταίους μήνες του 2008 (σ.σ.: το βιβλίο γράφτηκε το 2009, αλλά είναι κάτι παραπάνω από επίκαιρο)- οι πολιτικοί πανικοβάλλονται. Οι επιχειρήσεις αγωνίζονται να επιβιώσουν. Οι άνθρωποι χάνουν τις δουλειές τους και ενίοτε το σπίτι τους. Αρχίζει να προβάλλει μια τάση βαθμιαίας ύφεσης».


Οταν έγραφε τα παραπάνω ο Jackson το ελληνικό δράμα δεν είχε ξεκινήσει. Και όμως, τρία χρόνια μετά εξελίσσεται ακριβώς όπως προφητικά το προέβλεψε ο Βρετανός καθηγητής. Ο οποίος έγραψε όλα τα παραπάνω -και αυτό είναι το περισσότερο ενδιαφέρον- έχοντας στην άκρη του μυαλού του την κρίσιμη «λεπτομέρεια» ότι η παγκόσμια ανάπτυξη είναι πεπερασμένη. Για έναν απλό λόγο: Αν η οικονομία συνέχιζε να αναπτύσσεται με τους ίδιους ρυθμούς που το έκανε το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, τότε το 2100 υπολογίζεται ότι θα ήταν 80 φορές μεγαλύτερη σε σύγκριση με το 1950. Επειδή όμως κάτι τέτοιο εκ των πραγμάτων είναι αδύνατο, η ευρωπαϊκή κρίση χρέους, και όχι μόνο, ήταν περίπου νομοτελειακή. Αλλά αυτό είναι.......μια άλλη ιστορία.

Αντιθέτως, εν προκειμένω, η ίδια ιστορία είναι αυτή που άπτεται των τελευταίων προβλέψεων σχετικά με την ύφεση στην Ελλάδα. Σύμφωνα με τις μετριοπαθέστερες προβλέψεις θα προσεγγίσει φέτος στο 3% (σ.σ.: αν και γίνονται εκτιμήσεις ακόμα και για 4%, ενώ σχεδόν δεδομένο θεωρείται πλέον ότι ο αρχικός στόχος για 2,5% είναι ανεδαφικός). Οπερ σημαίνει ότι τα επέκεινα της έλλειψης αναπτυξιακής τάσης στη χώρα μας αναμένεται ότι θα πάρουν ακόμα πιο άγρια μορφή τους μήνες που έρχονται. Και εύλογα γεννάται το ερώτημα: αν ο Jackson προέβλεπε όλα τα παραπάνω στη βάση της «βαθμιαίας ύφεσης», τότε τι μέλλει γενέσθαι στην περίπτωση που επαληθευτεί ότι οδεύουμε ολοταχώς προς την κορύφωσή της;

Το πρόβλημα παίρνει νέες διαστάσεις αν συνυπολογισθεί ότι το μοντέλο της Λεττονίας, που προωθείται όπως λέγεται, με μικρές παραλλαγές, από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ) και για την περίπτωση της Ελλάδας, «περνώντας» μέσα από νέα μείωση των μισθών, καταλήγει σε περαιτέρω περικοπή της ήδη ασθμαίνουσας κατανάλωσης και κατά συνέπεια σε ακόμα βαθύτερη ύφεση. Οπερ σημαίνει ότι οδεύουμε κατά πάσα πιθανότητα προς αδιέξοδο, σε μακροπρόθεσμο ορίζοντα, ανεξαρτήτως των ενισχυτικών παρεμβάσεων που θα γίνουν βραχυπρόθεσμα.
kathimerini.gr
Διαβάστε περισσότερα...

Κυριακή 29 Ιανουαρίου 2012

Δύναμη καταστροφής

Του Μιχάλη Μητσού
Η διαπίστωση είναι γενική: ο καπιταλισμός έχει ξεφύγει. Δεν είναι τόσο ότι διέρχεται κρίση. Είναι ότι δεν υπηρετεί πια τον κεντρικό του ρόλο: να παρέχει ευκαιρίες και να ανταμείβει την αξία, την εργασία και το ταλέντο. Εδώ και τουλάχιστον τέσσερα χρόνια ευνοεί μονάχα τους προνομιούχους. Αντί να απελευθερώνει δυνάμεις, τις φυλακίζει. Αντί να ενθαρρύνει το καινούργιο, το πνίγει. Αντί για δύναμη δημιουργίας, έχει γίνει δύναμη καταστροφής.
Μια σειρά από σοβαρά έντυπα βάλθηκαν να μελετήσουν αυτό το φαινόμενο, να διερευνήσουν την εξέλιξή του και να προτείνουν λύσεις. Το περιοδικό «Time» επισημαίνει ότι χωρίς μια βαθιά μεταρρύθμιση, ο καπιταλισμός βρίσκεται σε κίνδυνο καθώς αποξενώνει τους πληθυσμούς σε όλο τον πλανήτη. Πρέπει λοιπόν να αποκατασταθεί αυτό που έσβησε η παγκοσμιοποίηση, να ξαναβρεθεί η ισορροπία ανάμεσα στις οικονομικές και πολιτικές εξουσίες και να αποδοθούν ευθύνες στους διοικητές των τραπεζών και των επιχειρήσεων. Οι κίνδυνοι που αναλήφθηκαν χωρίς να δοθούν εξηγήσεις και οι αστρονομικές αμοιβές που δόθηκαν και εξακολουθούν να δίνονται χωρίς καμιά δικαιολογία «καταστρέφουν την ηθική αιτιολόγηση της ύπαρξης ενός καπιταλιστικού συστήματος που στηρίζεται στην αξία».

Η σημερινή εκδοχή του καπιταλισμού πρέπει να εγκαταλειφθεί, καθώς αποδείχθηκε όχι μόνο ασταθής αλλά και άδικη, παρατηρούν από την πλευρά τους οι.......«Φαϊνάνσιαλ Τάιμς», που ξεκίνησαν εδώ και τρεις εβδομάδες μια σειρά με τίτλο «Ο καπιταλισμός σε κρίση». Η αύξηση των ανισοτήτων απειλεί τα θεμέλια των δημοκρατιών μας. Ακόμη κι οι Αμερικανοί έχουν χάσει την εμπιστοσύνη τους: μόλις το 50% έχει σήμερα μια θετική ιδέα για τον καπιταλισμό. «Η σύγχρονη οικονομία μοιάζει να έχει δύο λωρίδες κυκλοφορίας», έγραψε ένας από τους σχολιαστές της εφημερίδας, ο Τζον Πλέντερ. «Η μία είναι πολύ γρήγορη και προορίζεται για τους πολύ πλούσιους. Η άλλη, που αφορά όλους τους υπόλοιπους, είναι μπλοκαρισμένη».
Η σύγκριση του αμερικανικού μοντέλου με το γερμανικό είναι πλέον ξεπερασμένη, γράφει ο «Εκόνομιστ» στο προηγούμενο τεύχος του με τίτλο «Η άνοδος του κρατικού καπιταλισμού». Αυτό που θριαμβεύει είναι το συγκεντρωτικό μοντέλο της Κίνας. Και το ερώτημα που προκύπτει είναι: υπάρχει ακόμη μια δημιουργική σχέση ανάμεσα στον καπιταλισμό και την αγορά ή ο πρώτος ισοπέδωσε και μηδένισε τη δεύτερη; Για να οικοδομήσουν τις οικονομίες τους, οι χώρες που ξεπέρασαν τη φτώχεια χάρις στην παγκοσμιοποίηση καταφεύγουν στη δημιουργία τεραστίων εταιρειών που λειτουργούν με τη λογική του καπιταλισμού αλλά ελέγχονται από το Κράτος. Οι εταιρείες αυτές δραστηριοποιούνται στην ενέργεια - όπως η σαουδαραβική Aramco, η ρωσική Gazprom και η Petrochina - στις κατασκευές, στα μεταλλεύματα, στον τραπεζικό τομέα. Και η επίθεσή τους εναντίον του ιδιωτικού μοντέλου που γνωρίζαμε μέχρι σήμερα στέφεται σε γενικές γραμμές με επιτυχία.
Μήπως λοιπόν ο καπιταλισμός έχει χάσει την ψυχή του; Κι αν συνεχίσει αυτόν τον δρόμο, μήπως η επανάληψη θαυμάτων όπως η Google, η Apple ή το facebook θα είναι πλέον αδύνατη;
tanea.gr
Διαβάστε περισσότερα...